Duur, goedkoop, biologisch, duurzaam…zijn er verschillen in havermout?

IMG_0573

Het mag inmiddels duidelijk zijn: havermout has come back to stay. Terwijl het enkele jaren geleden nog in het vergeet-hoekje zat en we er nauwelijks naar omkeken, is havermout op dit moment één van de meest verkochte producten in Nederland. Dankzij gezonde trends heeft havermout zijn weg terug gevonden, en daar kan ik alleen maar ontzettend blij van worden. Havermout is gezond, goedkoop en daardoor toegankelijker voor iedereen. Het is ontzettend voedzaam, waardoor we veel belangrijke essentiële voedingsstoffen binnen krijgen als we een bord havermoutpap eten. Of als we er meel van maken om mee te bakken. Of als we er zelf melk van maken. Havermout has it all! Het is heerlijk veelzijdig. 

In eerdere artikelen heb ik geschreven over de gezonde aspecten van havermout. Maar ook dat de voedselindustrie zijn havervlokjes er ook flink uit pikt, nu havermout weer enorm populair is geworden. Het is goud geld verdienen. Want havermout is één van de goedkoopste graansoorten in productie, dit betekent dat er erg veel winst op gemaakt kan worden. We zien op dit moment zo ontzettend veel soorten en varianten dat het verwarrend is geworden voor een consument. In mijn artikel probeer ik ook uit te leggen waarin de grootste verschillen zitten tussen goedkoop en duur, en biologisch en duurzaam. 

We weten allemaal, dat er havermout verkrijgbaar is voor nog geen 35 eurocent per 500 gram, maar ook zakken van 500 gram die bijna drie of zelfs vier euro kosten. Velen denken dat de goedkopere slecht is, ongezond en van slechte kwaliteit, of dat het ‘ anders” is. In dit artikel ga ik de grootste verschillen bespreken, en ik test de havermout ook op kleur, geur, smaak en textuur. Hopelijk maak je na het lezen van dit artikel voortaan ook de goede keuzes die je veel minder geld uit je zak kloppen. 

IMG_9218

DUUR VERSUS GOEDKOOP

Goed, we hebben dus dure merken en andere verpakkingen havermout, en we hebben de inmiddels bekende “ papieren supermarkt-zakken” havermout, die gemiddeld zo’n 35 eurocent per 500 gram kosten. Waarin zit nou het verschil? 

– in productie

– in kwaliteit

– biologisch, duurzaam of niet

– marketing trucjes

PRODUCTIE

Havermout wordt over de gehele wereld geproduceerd. Afhankelijk van landen van afkomst kunnen havermout soorten ook iets duurder of iets goedkoper zijn. Als een exploitatie bijvoorbeeld duurder is, moet dit ook worden teruggehaald in de uiteindelijke verkoopprijs. In Nederland wordt uiteraard ook volop haver geteeld. Dit gebeurt voornamelijk op dal en zandgronden. Vanaf half Februari tot half April worden de zaden gezaaid. De oogst vindt plaats vanaf Juli tot Augustus, We halen naast haver uit eigen land ook veel haver uit Engeland. 

Een uiteindelijke verkoopprijs hangt ook voor een deel af van een productie. Van een verpakking bijvoorbeeld ( luxe of goedkoop) of van een proces ( langdurig of minimaal) Vaak heeft het dus niets af te doen van de kwaliteit van haver/mout, maar worden er vooral veel kosten gemaakt in marketing, verpakkingen, en productie. Anders gezegd kun je ook concluderen dat we vooral betalen voor luxe, luxe verpakkingen en een merk. 

KWALITEIT

Veel haver komt uit één zelfde fabriek. Supermarkt haver/mout en haver/mout die onder PL ( private label) worden verkocht komen vaak uit één zelfde fabriek. Als de haver tot mout wordt vermalen, komt er “ afval” vrij. Dit klinkt eigenlijk een beetje oneerbiedig, want het is gewoon havermout. Maar het wordt afval genoemd omdat het een soort verfijnd gruis is wat niet verkocht mag worden als “ havermout”. Een mout vlok moet een bepaalde grote hebben. Alles wat er dus vrijkomt aan gruis/afval wordt opgevangen in grote bakken. En dit wordt verkocht als goedkopere supermarkt havermout. Dus de 500 gram papieren zakken van 35 eurocent. Of het wordt verwerkt als veevoeder. Hoe dan ook: het is gewoon HETZELFDE. Alleen is het dus wat meer vergruisd. Een goed voorbeeld heb je eerder in mijn artikel kunnen lezen, van de havermout van AH. Het heeft exact dezelfde voedingswaarden, alleen zitten er grovere havermout vlokken in een luxere doos verpakt, en betaal je daar zo’n 50 tot 75 eurocent meer voor. Kwaliteit is gewoon hetzelfde. 

IMG_1213

BIOLOGISCH, DUURZAAM

Er zijn ook biologische en duurzame soorten verkrijgbaar, niet alleen in biowinkels en speciaalzaken maar ook in supermarkten. Deze worden vaak onder een PL verkocht. Maar ook zijn er eigen biologische huismerken verkrijgbaar. Biologisch houdt in, dat de haver biologisch is geteeld en verwerkt, wat inhoudt dat er geen genetische manipulaties hebben plaatsgevonden en er geen bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt. Er wordt gebruik gemaakt van biologische bestrijdingsmiddelen Daarin ligt biologisch dus wel een streepje vóórde niet-biologische varianten, maar kwalitatief en voedingswaardig verschillen ze nauwelijks tot niet. De verschillen zijn niet noemenswaardig. Als je biologisch kiest, kies je vooral voor geen bestrijdingsmiddelen en geen GMO en meer respect voor mens, dier en milieu. 

Duurzaam wil zeggen dat het bijvoorbeeld FAIR TRADE is geteeld door boeren die een eerlijke prijs krijgen voor hun haver, Als je dit belangrijk vind, is duurzame haver/mout jouw keuze, maar ook hier is er nauwelijks verschil in kwaliteit en voedingswaarden. 

IMG_1212-1024x768

MARKETING TRUCJES

We worden overspoeld met hippe bekers, emmertjes, luxe zakken met de meest uiteenlopende mixen van haver/mout. Het ziet er allemaal ontzettend hip en gezond uit, maar de meesten bevatten een lading suiker en sommige omvatten niets meer of minder dan havermout vermengd met wat zaden en pitten. Daar betaal je dan wel gemiddeld vijf euro voor. Als je thuis wat zaden en pitten door je havermout mengt, heb je precies hetzelfde maar ben je de helft minder kwijt en heb je vijf keer zoveel meer inhoud. Havermout is hot, hip and happening en dat zien we op de huidige voedselmarkt. Het lijkt allemaal, alsof fabrikanten het ons lekker gemakkelijk willen maken door met talloze mixen en soorten en kant-en-klaar meuk op de proppen te komen, maar in werkelijkheid betalen we ons scheel en loens voor zeer goedkope grondstoffen en luxe verpakkingen. Kwalitatief, voedingswaardig ….het blijft in feite allemaal zo’n beetje op hetzelfde neerkomen, sterker nog, kant-en-klaar verpakkingen bevatten vaak suikers. 

GOEDKOOP IS SLECHT!????!!!??

Veel mensen denken, dat goedkope haver/mout slecht is, ongezond en niet van goede kwaliteit. Nu geldt het niet voor ALLE soorten, maar eigenlijk is dit, zoals je hierboven ook een beetje tussen de zinnen door hebt kunnen lezen, onzin. Havermout is en blijft in regel gewoon havermout. Het kan wat fijner zijn vergruisd ( het oneerbiedige “ afval”) of in een veel goedkopere verpakking zitten. Het kan vanuit het buitenland komen of uit Nederland. Productief komt het allemaal op hetzelfde neer en wat ook vaak wordt vergeten, is dat wij havermout thuis ook altijd weer bewerken. Denk aan koken, een nachtje laten weken, tot meel vermalen, melk maken….Of een vlok nu wat groter is of wat meer vergruisd is dus eigenlijk totale onzin om daar veel meer geld voor uit te geven. 

Waar wel verschil in zit is biologisch. Deze worden op een andere manier geteeld en verwerkt. Maar ook hierin vind je verschillende prijsklassen. In de biowinkel betaal je gemiddeld 2,29 voor een zak van 500 gram terwijl je in een supermarkt gemiddeld 1,79 betaalt voor een zak bio-havermout. Dit zijn ook best grote prijsverschillen en de moeite waard om daar eens vergelijkingen in te trekken. 

Resumerend: goedkoop is niet slechter, ongezonder of minder lekker. Het heeft te maken met een productie, verpakking en bestrijdingsmiddelen en genetische manipulaties. Voedingswaardig heeft het nauwelijks tot geen verschil. 

IS BIOLOGISCH BETER EN LEKKERDER?

Over smaak vat uiteraard te twisten. Ik persoonlijk kies voor biologische havermout uit de supermarkt, omdat ik deze lekker vind, en ik het belangrijk vind dat mijn voedsel zo min mogelijk is bewerkt met bestrijdingsmiddelen en genetisch is gemanipuleerd. Ik koop mijn havermout gewoon bij de AH voor 1,79 per zak. Prima smaak, mooie textuur en lekkere geur, Maar af en toe koop ik ook goedkope havermout van 35 eurocent, om tot meel te vermalen. Wat ik absoluut niet koop zijn al die hippe producten of havermout in flitsende verpakkingen. Daar betaal je alleen maar extra en dus zinloos voor. En ik ga altijd op zoek naar de meest goedkoopste biologische havermout. Want voedingswaardg maakt het zoals je eerder hebt kunnen lezen nauwelijks verschil.

IMG_0572

Biologische havermout ziet er qua vlok niet echt anders uit dan niet-biologisch. De vlokken zijn net als de duurdere havermout grover dan de goedkopere soorten. Ook in biologische haver/mout wordt er met ” afval-product” gewerkt en worden deze goedkoper aangeboden. We zien vaak een wat fijnere havermout in private labeling. Deze worden goedkoper aangeboden, bijvoorbeeld 1,50 per 500 gram. Sommige mensen geven de voorkeur aan een grovere vlok, wat ik eigenlijk een beetje onzin vind omdat je, zoals eerder gezegd, havermout altijd bewerkt, en er van een vlok eigenlijk weinig intact blijft na koken, weken, of toevoegingen. Wel kan het sterk in smaak verschillen. Biologische havermout is over het algemeen iets meer bitter van smaak dan GMO/ bespoten haver/mout. Afhankelijk van hoe je havermout bereidt kunnen de bittere nasmaken best heftig binnen komen, al verschilt dit ook weer van havermout tot havermout. Havermout wat nog traditioneel tussen steen wordt vermalen ( bijvoorbeeld in molens) kunnen ook bitterder zijn in smaak. De biologische havermout vind ik in het algemeen een lekkere aanwezige smaak hebben. De structuur blijft ook mooi na bereiding ( niet papperig bijvoorbeeld mits je pureert)

IMG_0574

Gekookt blijft de havermout ook goed van smaak. Ik persoonlijk vind de geur van biologische haver/mout ook lekkerder, maar dat is persoonlijk.

Goedkoop en vies of goedkoop en net zo lekker?

Ik testte voor dit artikel twee goedkope soorten: die van de Lidli en die van de AH, beiden 35 eurocent per 500 gram. Qua voedingswaarden zijn ze vrijwel identiek, Aldi vertelt op de verpakking dat het 100% natuurlijk is. Marketing. Want haver is 100% natuurlijk van nature 😉

Veel fabrikanten ” stunten” met 100% volkoren havermout. Dit zien we bijvoorbeeld vaak terug in ingrediënten lijsten van producten die claimen vezelrijk te zijn.. We spreken van volkoren havermout als alleen de huizen van de korrel zijn verwijderd. Dit wordt ook wel lang kokende havermout genoemd.  100% volkoren havermout vinden we meer in biologische varianten terug dan in supermarkt producten, maar ze zijn er wel, bijvoorbeeld de goedkope zakken van Plus/Digros/Bas/Dirk. ( merk Hahne) Deze claimt ook zon gerijpte haver te gebruiken. Ook hier geldt, dat er veel winst te behalen valt. Voedingswaardig maakt het ook nauwelijks een verschil. Zo stunt het merk Qauker dat hun havermout boordevol vezels zit omdat zij met 100% volkoren haver werken. Als we kijken naar de voedingswaarde van hun 100% volkoren havermout, zien we dat het per 100 gram 1,1 gram suiker bevat en 9 gram vezels, een gram minder dus dan de goedkopere varianten.Laat je niet belazeren.

IMG_0562

IMG_0563

De lidl heeft een vrij grove vlok. Zo zie je maar, dat het ook weer altijd niet alles zegt, want er wordt wel degelijk gemengd met goed havermout en ” afval”. De vlok neemt goed vocht op, blijft goed van structuur en geeft een milde smaak zonder bittere nasmaak.

IMG_0566 (1) IMG_0565 (1)

Als je beide foto’s van de vlok goed bekijkt, zie je geen verschil. Dat klopt, want ook deze van AH komt waarschijnlijk gewoon uit dezelfde fabriek als Lidl, en Plus, en Dirk, en Jumbo en…..Ik kon ook totaal geen wezenlijk verschil ontdekken in smaak, geur, kleur en textuur.

Alles op een rij:

  • Tussen niet-biologische supermarkt-haver/mout soorten zit weinig tot geen verschillen. Je betaalt voornamelijk voor luxere verpakkingen, marketing en eventuele hogere productiekosten.
  • Voedingswaardig en kwalitatief liggen vrijwel alle soorten op één zelfde lijn, mede omdat ontzettend veel ” uit hetzelfde vaatje wordt getapt”. Ook biologische haver/mout is voedingswaardig nauwelijks anders dan niet-biologisch.
  • Wil je rekening houden met mens, dier, milieu, geen tot zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen, geen GMO dan is biologisch de betere keuze,
  • Onthou dat het placebo-effect ook betreft haver/mout hoog kan zijn. Goedkoop betekent niet dat het minder gezond is, minder voedingswaarden heeft, of veel slechter is. Wel is het zo dat GMO en bestrijdingsmiddelen altijd een slechtere keuze zijn.
  • Zeker 90% van alle verkochte havermout-producten draaien op pure marketing. Het is net zoiets als van een simpele krop sla een superfood maken omdat het een aantal vitaminen en mineralen bevat en dit overdreven uitlichten. Trap niet in deze marketing. Goedkoop is net zo gezond.
  • Onthou, dat je thuis haver/mout altijd bereidt. Dus hoe fijn of groot een vlok is, is eigenlijk onzin.
  • Koop in de supermarkt je biologische haver/mout, dit is vaak stukken goedkoper.
  • Laat je niet misleiden of voor de gek houden. Goedkope havermout is OOK GEZOND. En omdat het zo goedkoop is, maakt het dit een stuk toegankelijker voor mensen die erg weinig te besteden hebben. Haver/mout past geweldig goed in een gezond eetpatroon, of dit nu 35 eurocent per 500 gram kost of vier euro per 500 gram.
  • Proef havermout niet op wat je hebt gehoord/gelezn. gezien van anderen of in de media. Proef haver/mout eerlijk, oprecht en puur, laat je EIGEN smaakpapllen bepalen of je een soort wel of niet lekker of fijn in gebruik vind. Dit kan je enorm veel geld schelen. IMG_0571

Glutenvrij havermout

Tot slot: er komen steeds meer glutenvrij verklaarde soorten havermout op de markt. Ook dit berust op pure marketing en is alleen maar erg fijn en prettig voor mensen die lijden aan Coeliakie. Onthou, dat haver van nature glutenvrij is. Maar dit niet eerder op een verpakking mag worden geclaimd als de fabrikant 100% garantie kan geven op een glutenvrije havermout dankzij 100% glutenvrije productie. Zoals je eerder hebt kunnen lezen halen we havermout overal vandaan, in vele fabrieken waar ook met andere granen wordt gewerkt. Voor mensen met Coeliakie kan dit zeer vervelend zijn, maar niet voor mensen de vanwege hypes en trends gluten mijden. De hoeveelheden gluten in niet-glutenvrij-verklaarde haver/mout is minuscuul, het gaat om ” kruisbesmetting” en niet om een inhoudelijke dosering aan gluten. Glutenvrij is twee keer duurder, dus als je geen last hebt van gluten is het onzinnig om deze te kopen. Al blijft het ook hier een eigen persoonlijke keuze.

15 Reacties op “Duur, goedkoop, biologisch, duurzaam…zijn er verschillen in havermout?

  1. Hi Monique, leuk artikel. Alleen een beetje jammer dat je in de laatste alinea suggereert dat er 2 groepen mensen zijn die gluten mijden: mensen die Coeliakie hebben en mensen die vanwege hypes en trends gluten mijden. Niet alle mensen zonder Coeliakie mijden gluten vanwege hypes en trends. Er zijn er ook die glutensensitiviteit hebben. Ik ben er zo eentje. Bij mij is ziekte van Crohn geconstateerd en ik ben van alle darmklachten en medicijnen af sinds ik compleet anders ben gaan eten. Ik ben er achter gekomen dat ik vooral heel gevoelig ben voor gluten. En ik heb geen Coeliakie.

    Overigens verder niets dan lof voor je artikelen.

    • dag Anna,
      Gluten-overgevoeligheid, wordt ook geschaard onder het kopje ” intolerantie en allergie” en vandaar ik dit zo heb geformuleerd.

      • Hi Monique. Ik heb het over de zin ‘Voor mensen met Coeliakie kan dit zeer vervelend zijn, maar niet voor mensen die vanwege hypes en trends gluten mijden.’ in de laatste alinea.

  2. Hi Monique.
    Bedankt voor dit artikel.
    Ik heb er deze vraag over:
    Waarom adviseer je herhaaldelijk om de bio havermout in de supermarkt te kopen i.p.v. in de bio-winkel?
    Ik vind dat we de biologische sector moeten ondersteunen waar we kunnen.
    En de AH’s en Super’s met hun plofkippen en andere dieronvriendelijke producten eigenlijk zouden moeten boycotten.
    Het gaat die gasten alleen maar om geld.
    Jij komt toch ook veel misleiding tegen bij hun producten en in hun marketing?
    Het zou mooi zijn als je consumenten uitlegt dat een biologische winkel onderhouden mag worden door ons. Dus niet door alleen je zijdentofu en je Willemsburger kaas daar te halen en de overige boodschappen in de supermarkt.
    Ikzelf zou overigens ook wateren de vega-melk genoemd hebben als duurzaam alternatief om je havermout mee te kunnen maken.
    Laten we geen kans onbenut laten om het verschrikkelijke dierenleed te verminderen en de consument bewust te maken.
    Dankjewel voor je aandacht.

    Greetz, Rob Royen.

    Ps,
    ik ben geen winkelier.

    • ik wist dat ik hier commentaar op zou krijgen. Ik heb in dit artikel de kwesties “goedkoop” besproken t.o.v gezonde voedingswaarden. In dat daglicht gezet heb ik het ook uitgelicht naar meest voordelig inkopen. Warme groet

  3. bedankt voor je artikel over havervlokken ,ook ik ben aan de havermelk ,kocht het eerst in pak bij A H maar door filmpje op youtube ben ik het zelf gaan maken ,easy ,goedkoop ,en altijd vers ,en van de overgebleven pulp maak ik koekjes ,ja ook ik was zoekende wat de beste haver was ,nog 4 pak te gaan ,merk eerlijk gezegd ook geen verschil,nogmaals THANKS

    • eliane
      kan je dat recept van de haverkoekjes (geweekte fractie) eens doormailen

      miee

  4. Nel

    26 November 2017

    Hi Monique.

    Mooi artikel.
    Ik dacht ook dat bio producten in de bio – winkel beter waren,zelf kies ik vaak voor Demeter producten.

    Bedankt voor je artikelen.

  5. Ik ben erg blij met dit artikel. Je belicht hierin dat alle havermout in principe gezond is. Daarnaast geef je aan dat je eventueel kunt kiezen voor de biologische variant. Tevens geef je de keus voor de supermarkt of Bio-winkel en spreekt je eigen voorkeur uit, Fijn dat je mensen die een kleine(re) beurs hebben en ook gezond willen eten hierin kunnen lezen dat ze een goede en gezonde keus hebben als ze havermout willen kopen die betaalbaar is…

  6. Hoi Monique,

    Allereerst bedankt voor je boeiende artikelen! Ik lees ze met veel plezier!
    Over havermout heb ik een vraagje: Onlangs heb ik onbedoeld “instant havermout” van een Pools merk gekocht bij de Jumbo.
    (Was wat gehaast).
    Mijn vraag: is instant havermout minder gezond dan normale havermout?

    • Dag Ilonka,
      Instant is ook wel ” kant en klaar” en dus bewerkt. Er kunnen ook toevoegingen bij zitten als suiker….Warme groet!

  7. Gelukkig bestaan er van ‘De Halm’ ook 15-kilo verpakkingen. Online te koop voor 31,99 per zak van 15 kilo. Koop er iets bij tot je een bedrag van 50 euro en je krijgt nog vijf procent extra korting. Een vriendin en schoonzus en ik delen zo’n zak. Voor 2,03 per kilo! Wellicht een tip voor meer bio-fans die toch graag zo min mogelijk uitgeven.

  8. Hi Monique,
    In je vorige uitgave over alle soorten haverproducten had je het erover dat haver best altijd op voorhand geweekt wordt om zo de ongezonde bestanddelen te neutraliseren en het vitaminegehalte te verhogen. Geldt dat weken enkel als je volledige haverkorrels gebruikt of moet je dat ook doen bij havervlokken? Ik heb hier een pak grove havervlokken staan. Moet ik die ook weken alvorens ze te gebruiken?
    Groetjes,
    Ketty

  9. Beste Monique, ik koop altijd biologische havermout en soms ook biologisch-dynamische havermout met het Demeter keurmerk. Kun je ook iets vertellen over het verschil tussen biologisch en biologisch-dynamisch?
    Groetjes van Pamela

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *