Melkvervangers….welke wel en welke niet?

img_9259

Alhoewel ik reeds artikelen heb geschreven over melkvervangers, blijven de vragen binnen stromen. Dat is niet zo vreemd, omdat we telkens weer nieuwe melkvervangende producten terugvinden in de biowinkel, maar ook gewoon in de supermarkt. Dat laatste heeft bijgedragen aan de enorme populariteit van melkvervangers. Door het toegankelijk te maken is de verkoop enorm gestegen. 

fles_glas_melk_shutterstock_7419115

WAAROM GEEN KOEMELK?

We kunnen om verschillende redenen ervoor kiezen geen koemelk/lactose meer te consumeren. De belangrijkste reden is een allergie en/of intolerantie. Maar er zijn afgelopen jaren ook erg veel tegengeluiden gekomen op koemelk en hoe ongezond dit kan zijn voor de menselijke gezondheid. Dit heeft mede bijgedragen aan de opmars van deze zogenaamde melkvervangers, en lijkt het voor sommigen dat deze pas op de markt zijn verschenen. Melkvervangers zijn echter al jaren op de markt. Begin jaren tachtig vonden we de eerste zuivelvrije melkvervangers in de supermarkten. Dit bedroeg niet meer dan enkele meters schapruimte, er was hooguit één variant verkrijgbaar, daar moesten de mensen die lactose-intolerant waren of nog erger, allergisch, het mee doen. Dit is inmiddels veranderd. 

Andere redenen om geen koemelk meer te consumeren zijn dat velen vinden, dat melk iets is voor kalfjes, en andere jonge dieren die bij de moeder melk drinken. Een andere grote groep consumenten kiezen voor een zuivelvrij bestaan vanwege de vaak slechte omstandigheden waarin koeien zich bevinden om de melk te produceren. Anderen beweren weer, dat de hormonen in koemelk ongezond zijn voor de mens. Of dat koemelk niet of nauwelijks te verteren valt voor ons verteringsstelsel. Afijn, er zijn erg veel redenen om koemelk te mijden. 

Wil je dus geen koemelk, dan zijn er tegenwoordig talloze manieren om de voedingsstoffen in de melk te vervangen, d.m.v melkvervangers. In deze melkvervangers zitten toegevoegde vitaminen en calcium. De basis kan bestaan uit sojabonen, rijst,  haver en andere granen, noten, zaden en pitten. Meest bekend en gebruikt zijn rijst en sojabonen. Deze varianten vinden we vooral veel terug in de supermarkt. Bekende “ supermarkt-merken” zijn Alpro, Ricedream, en de vele huismerken. Deze huismerken worden onder private labeling geproduceerd. Anders gezegd, kunnen deze melkvervangers net zo goed afkomstig zijn uit één zelfde fabriek van een A merk. Maar wat vaak gebeurt, is dat de producties voor huismerken vanuit het buitenland worden gehaald. 

img_9258

ZIJN MELKVERVANGERS NOODZAKELIJK/GEZOND?

Als we gaan kijken naar de voedingswaarden van al deze melkvervangers, zien we dat er veel aan essentiele vitaminen en mineralen worden toegevoegd. Met name de vitaminen en mineralen die we in koemelk aantreffen. Melkvervangers bestaan eigenlijk uit een aftreksel van een plantaardig voedingsmiddel ( rijst, noten, sojabonen) waaraan deze vitaminen en mineralen synthetisch zijn toegevoegd. Zo wordt ( gepelde) rijst gekookt tot oplosbare rijstdelen, wordt dit gemalen en gefliterd, daaraan worden vervolgens synthetische vitaminen en mineralen aan toegevoegd. Vaak gaat dit om calcium, vitamine B12 en vitamine D.  In dit daglicht gezet kunnen we deze melkvervangers scharen onder aanvulling. Geen vervanging. 

Wordt er enkel gewerkt met een aftreksel van een bepaald plantaardig voedingsmiddel, en worden daaraan enkel deze synthetische vitaminen/mineralen aan toegevoegd, dan waren melkvervangers lang niet zo nadelig op de langere termijn om dagelijks te gebruiken. Maar daar zit de crux. In vrijwel alle varianten, ook in de biowinkel ( kom ik later op terug) wordt veel tot extreem veel toegevoegd, zoals suiker, zout en andere conserveermiddelen om de melk lang houdbaar te houden, of te verdikken, of meer op smaak te krijgen. Veel mensen drinken dagelijks melkvervangers. Op lange termijn kunnen deze nadelig gaan uitpakken voor de gezondheid vanwege de extra toevoegingen. Er zijn gelukkig nog wel wat merken vindbaar die zelfs geen synthetische vitaminen toevoegen maar deze zijn op één hand te tellen. Zeker in de supermarkt vinden we de wildgroei terug. Daar worden de melkvervangers ook goedkoper aangeboden.

img_9714

VERSCHIL MET BIOLOGISCH?

Velen vragen zich af, waar nu het verschil zit tussen biologische melkvervangers en niet-biologische melkvervangers. Want ja, dat verschilt soms enorm in prijs. Het verschil zit hem vooral in het feit dat er in plaats van niet-biologische ingrediënten, biologische ingrediënten worden gebruikt, wat duurder is om te produceren. Daarnaast worden er andere additieven gebruikt, die zijn toegestaan in biologische producten, zoals rietsuiker, en agave. Deze toevoegingen kosten ook meer dan geraffineerde suikers. Dit zien we terug in de prijs. Ook wordt er veel meer rijst, sojabonen, noten, zaden, granen en pitten gebruikt om de melk te maken. In de “ supermarkt-varianten” en de niet-biologische varianten zien we water als hoofdbestanddeel, en gemiddeld 10 tot 15% toegevoegde basisgrondstof. In de biologische varianten die we in een biowinkel kunnen kopen vinden we een gemiddelde 22 tot 30% aan toegevoegde basisgrondstof. Je drinkt dus minder water en meer van het betreffende product wat is gebruikt ter vervanging. 

Er is vaak een verschil te bemerken in kwaliteit. De meeste biologische merken in de biowinkel zijn afkomstig van kleinere ondernemingen die wat meer zorg en aandacht besteden aan hun product. En betere grondstoffen gebruiken. Om een voorbeeld te geven is daar het bijzondere productieproces van het merk Oatly. Dit Zweedse merk onderscheidt zich vooral, omdat zij in al hun haverdranken werken volgens een uniek gepatenteerd productieproces wat is ontwikkeld door wetenschappers (Universiteit van Lund in Zweden).Dit proces zorgt ervoor dat de oplosbare voedingsvezels van haver bewaard blijven (beta-glucanen) wat de drank extra voedzaam maakt. Maar ook valt Oatly niet onder de heilige boontjes in melkvervangers-land. Oatly werkt naast met biologische natuurlijke suikers zelfs in sommige varianten ook met gewone suiker. Wat ik persoonlijk ontzettend jammer vind.

Het is daarom zeer verstandig, om ook in de biowinkel nooit blind uit te gaan van het beste. Lees altijd en overal de etiketten. 

We komen in de biowinkel andere merken tegen, dan in de supermarkt. In supermarkten bekleden merken als Alpro een groot deel van het melkvervanging-schap. Deze produceren ook biologisch. In biowinkels kom je Apro nooit tegen, maar wel veel buitenlandse ( voor ons onbekende) merken. Deze zijn 100% gecertificeerd biologisch. Alpro leidt ons graag om de tuin door wettelijk gezien hun biologische producten wel te mogen produceren, maar er vaak nog genoeg meuk in rond dwarrelt. De varianten in de biowinkel geven op dat gebied de beste papieren, maar let op, er zitten vaak genoeg ook ( riet) suikers en agave doorheen. Resumerend: biologische melkvervangers uit de biowinkel zijn 100% gegarandeerd biologisch, maar niet altijd meukvrij. 

img_8782

DE MELKVERVANGERS IN DE SUPERMARKT

Zoals eerder gezegd, kunnen we tegenwoordig goed terecht in de supermarkt. Van rijst en sojamelk, tot hazelnoot en amandelmelk, we kunnen volop kiezen. Hoe goed, gezond en volwaardig zijn al deze merken? Eerder nam ik de varianten van het merk Alpro al onder de loep. De resultaten kun je lezen, door naar dit artikel te gaan. Onderaan het artikel vind je een directe link naar deel twee van dit artikel. 

Wat kunnen we kopen in de supermarkt? Een overzicht.

rice-dream-original-medium

RICEDREAM

Dit merk komen we ook regelmatig tegen in biowinkels. Zij produceren namelijk naast niet-biologisch, ook biologische varianten. In de supermarkt kunnen we zowel biologisch als niet-biologische varianten vinden. Rice dream gebruikt zonnebloemolie in hun producten om de massa romiger en meer op smaak te brengen. Dat is best jammer. Verder ziet het er goed uit i.v.m bijvoorbeeld Alpro varianten. De ingrediënten lijstjes zijn relatief een stuk korter gehouden dan Alpro. De ingrediënten van een pak rijstemelk zijn:

WATER: vrijwel alle melkvervangers zijn op basis van water. Daar bestaat het grootste deel dus uit. Per merk kan dit verschillen. Dit pak bestaat bijvoorbeeld uit gemiddeld 85% water. 

RIJST (13,8%) : zie hierboven.

ZONNEBLOEMOLIE: om de boel romiger, vaster en meer op smaak te brengen.

CALCIUMFOSFAAT: een natuurlijk zout, gewonnen uit gesteenten. Het kan tevens worden gesynthetiseerd uit fosforzuur. 

ZEEZOUT: voor smaak en conservering. Zeezout komt overigens op hetzelfde neer als industrieel keukenzout. 

VITAMINEN D2 en B12: synthetisch toegevoegd.

De melk bevat geen toegevoegde suiker, maar wel suikers uit de rijst: per 100 ml vier gram. Per liter betaal je gemiddeld twee euro. 

img_9706

HUISMERK AH RIJSTDRINK

Een goedkoper alternatief zijn de huismerken. Dit voorbeeld van de AH toont, dat goedkoop ook betekent dat er goedkopere producties plaatsvinden en er veel meer water wordt gebruikt en in veel gevallen geen toegevoegde synthetische vitaminen, of zeer weinig. Deze variant bevat:

WATER, RIJST 11%, ZONNEBLOEMOLIE, CALCIUMCARBONAAT ( voedingskleurstof met E nummer E 170)  AROMA ( alias suiker) ZEEZOUT, STABILISATOR ( Gellangom, een polysacharide uit zetmeel, E nummer E418) ZOUT.

We zien hier o.a geen extra vitaminen, en alhoewel er wordt geclaimd dat er geen suiker aan is toegevoegd ( en alleen de van nature aanwezige suikers aanwezig zijn) kan onder het kopje “ aroma” ook suiker zijn toegevoegd. Dit lijkt aannemelijk, als we naar het aantal suikers per 100 ml kijken: zes gram. Van 11% rijst lijkt mij dat minder aannemelijk. 

Resumerend: dit alternatief is dan ietsje goedkoper, maar meteen ook minder gezond dan Rice Dream.

1l-soya-calcium_3_0

PROVAMEL SOJADRINK

Zowel in de biowinkel, als in de supermarkt verkrijgbaar. En zowel in supermarkt als biowinkel behoorlijk aan de prijs. Voor een liter betaal je bijna vier euro. Dan zou dit best wat bijzonders moeten zijn…..Dat is het ook. Provamel gebruikt bijzondere toevoegingen. Daar betalen we voor. 

WATER: bestaat deze melk voor maar liefst 87% uit! Duur water dus!

GEPELDE SOJABONEN 9,8%: Enige tijd geleden heb ik Provamel benaderd. Ik wilde graag weten, of de biologische sojabonen die worden gebruikt GMO vrij waren. Dit werd toen BEVESTIGEND beantwoord. Niet veel later kreeg ik meldingen van mijn volgers, die hetzelfde hadden gevraagd bij de klantenservice, waar zij een ander, onbevestigend antwoord kregen. Het blijft dus dubieus. En ik ga ervan uit, gezien de ontbrekende info op de verpakkingen en het mysterieuze, dat de soja wel biologisch wordt geteeld, maar niet GMO vrij is. 

APPELCONCENTRAAT 3,3% : suiker.

ALGEN LITHOTHAMNIUM CALCEREUM 0,4%: ….en hier betalen wij dus grif voor….

ZEEZOUT: conserveer en smaakmaker. 

Resumerend: de Provamel producten zijn biologisch en gebruiken geen synthetische vitaminen en mineralen. Het suikergehalte ligt overigens wel lekker laag: per 100 ml 2,4 gram. Daarom altijd wel de betere keuze. 

img_9705

HUISMERK SOJADRINK

Aan deze variant zijn wel synthetische vitaminen toegevoegd. Wat zit erin?

WATER: in totaal bestaat dit pak uit gemiddeld 95% water….!!!!!

GEPELDE SOJABONEN 6%: niet biologisch en zeker niet GMO vrij.

SUIKER: toegevoegd, dus suikerdrankje.

TRICALCIUMFOSFAAT: zie hierboven.

AROMA: smaakversterker.

ZEEZOUT: zie hierboven

GELLANGOM E 418: stabilisator

VITAMINE B1 en B12: synthetisch toegevoegd,

Omdat dit product voornamelijk uit water bestaat, zien we een suikergehalte van 2,5 gram per 100 ml. Je betaalt eigenlijk erg veel geld voor een pak water waaraan wat suiker en smaakjes zijn toegevoegd. Waar we vooral voor moeten betalen ( 1.06 per liter) zijn de synthetische vitaminen. 

img_9127

OATLY MELKVERVANGERS

Sinds kort ook te vinden in supermarkten. Daar vinden we voornamelijk de niet-biologische varianten. Meer over OATLY kun je lezen, door naar dit artikel te gaan.

img_8808

HEALTHY PEOPLE GEKOELDE MELKVERVANGERS

Naast de ongekleed varianten kunnen we in de supermarkt ook gekoelde varianten vinden onder het merk HEALTHY PEOPLE. We vinden een variant met rijst en een variant met amandel. Per liter  betaal je 2,29. ( hoeveel? Ja, zoveel) Dit zou dus ook vast wel in orde wezen…toch? Nauwwwwhh….laten we eens gaan kijken naar de amandel-variant: 

img_8809

WATER EN RIJST: bestaat dit pak voor zo’n 97% uit……jawel….Er worden geen procenten vermeld bij het rijst-aandeel. Knap staaltje “ mixen en cashen” dus.

AMANDEL: let op: 2%….net genoeg voor een amandelsmaakje, samen gemixt met de onderstaande additieven.

CALCIUMCARBOINAAT: zie hierboven

XANTHAANGOM: lees alles over xanthaangom door hier te klikken.

ZONNEBLOEMLECITHINE: gewonnen uit zonnebloempitten, draagt het E nummer E322.

Zoals je kunt zien hebben we hier een knap staaltje werk van mixen en cashen. De amandelmelk bestaat uit een luttele 2% amandelen, deze smaak wordt versterkt met xanthaangom, rijst, en zonnebloemlecithine. suikers? Per 100 ml 6,2 gram. Healthy people is niet de enige fabrikant die dit kunstje flikt. De vele andere melkvervangers op basis van noten bevatten meestal een spoortje of hooguit één amandel, of één hazelnoot. 2% is de wettelijk verplichte hoeveelheid, om een product daadwerkelijk ” hazelnoot” of ” amandel” te mogen noemen. Omdat noten erg dure ( basis) grondstoffen zijn, wordt daar dan ook niet méér van gebruikt dan wettelijk nodig is, en wordt de rest lekker gemixt met talloze smaakmakers en versterkers die de hazelnoot/of amandelsmaak omhoog halen, zoals een olie of suiker. We worden eigenlijk weer eens lekker bedonderd….

img_9722

LIDL SOJADRINK

Eigenlijk kun je alle andere huismerken onder één dakje zetten. Veel verschilt het niet van elkaar, de samenstellingen komen dicht bij elkaar en het verschilt vooral in wel of geen ( of weinig) toegevoegde vitaminen en mineralen. Deze variant van discount supermarkt Lidl kost per liter nog geen 90 eurocent, wat opmerkelijk goedkoop is te noemen. Wat vinden we in deze variant? Vooral meuk. Het betreft 96,3% water, waarvan 7,2 % gepelde sojabonen. Ook hier wordt de boel verder opgevuld met suiker en synthetische vitaminen en mineralen. Per 100 ml tik je 3,7 gram suiker weg. In vergelijking met het huismerk van de AH geeft deze én meer suikers, en bevat het veel meer water. Vandaar dit ook goedkoper wordt aangeboden.

Alles kort samengevat:

De melkvervangers in supermarkten kunnen variëren van zeer slechte kwaliteit tot redelijk, maar dan spreken we wel over de biologische producten en het betere merk Provamel. Bijna alle varianten bevatten toevoegingen als suikers en aroma’s, en zout. In regel geldt: hoe goedkoper, hoe ongezonder. Al is dit niet altijd het geval, dit kunnen we zien bij de amandelmelk van het toch best populaire merk Healthy people. Trap niet in de zogenaamde notenmelk-vervangers, deze bevatten nauwelijks echte noten. Maar kosten wel zo ongeveer hetzelfde als noten. Wil je in de supermarkt voor de beste keuzes gaan, ga dan zoveel als mogelijk voor biologisch. De basisgrondstoffen moeten daarin aan strengere eisen voldoen wat de beste garantie geeft op meukvrij. Maar ook hierin blijft het een kwestie van goed etiketten lezen. De beste merken om te kiezn zijn Provamel, Ricedream en de havermelk variant van Oatly. Deze zijn niet overal goed verkrijgbaar, wel in de biowinkel. Deze melk vervangt echter geen essentiële vitaminen en mineralen, omdat er geen additieven en geen vitaminen aan zijn toegevoegd. Het bestaat uit haver, water en wat zeezout.

img_9709

In de biowinkel vind je naast de beste garanties op meukvrij, ook bijzondere varianten. Zo kun je kiezen uit bruine rijstemelk, of Quinoamelk. Allemaal bijzondere varianten die meer voedingswaarden bevatten. Maar let ook hier op eventele toegevoegde ( riet) suiker en/of agave. Nadeel blijft, dat deze meteen behoorlijk prijzig zijn.

 

6 Reacties op “Melkvervangers….welke wel en welke niet?

  1. Monique de provamel bij de ecomarkt (online) is 2 euro daar heb ik het besteld. scheelt toch weer. Verder bedankt voor het artikel.

  2. Gewoon zelf maken, moet wel een blender hebben. Gaat snel makelijk en goedkoop. Rijstemelk en havermelk komt zelfgemaakt op nog geen 10 cent per liter uit. google even voor een receptje. Soyamelk is niet zo gezond. Cocosmelk ook zo gemaakt. Lekker met Havermout. Zo gepiept!

  3. Interessant stuk, mijn zoontje drinkt namelijk veel melkvervangers. Wat zou de beste melkvervanger zijn voor een kindje van 1,5? (Hij krijgt eczeem van koemelk) En ik vraag me af of er in rijstemelk ook arsenicum zit?

  4. Inderdaad heel makkelijk zelf te maken: een kopje noten een nachtje onder water zetten, de volgende ochtend de staafmixer erop en door een theedoek mikken: klaar is je melk! Als je chic wilt kun je de chufamix gebruiken. Dan hoef je niet te knoeien met een theedoek. Ik heb ‘m zelf ook en hij werkt heel fijn. Kan je hier bestellen:http://www.chufanederland.nl/shop/chufamix/
    Hij is wel prijzig. Ik heb m dus voor mn verjaardag gevraagd :-) Overigens kun je van chufa-nootjes ook heerlijke melk maken! Verder dank Monique dat je dit soort dingen voor ons uitzoekt! Heel fijn!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *