glutenvrij…niet altijd gezond

Nu glutenvrij eten het nieuwe eten lijkt te zijn geworden, zijn we steeds massaler op zoek gegaan naar glutenvrij voedsel. Wat in de beginfase nog niet meeviel, want we vinden gluten in zo’n beetje alles wat we consumeren. Toen glutenvrij nog niet zo’n hippe trend was als nu, was het voor de mensen die een serieuze allergie voor gluten hebben, een ware zoektocht naar glutenvrije producten. Werd er überhaupt wat gevonden, was dit assortiment zo klein dat een muis daar ook niet vrolijk van zou worden. Bovendien was alles nauwelijks nog eetbaar te noemen omdat glutenvrij brood vaak uit de vriezer werd verkocht en al het andere……dat voerde je de eendjes nog niet eens uit medelijden. Inmiddels zijn er hele schappen vol met glutenvrije producten en dan heb ik het niet alleen over biowinkels en gezondheidwinkels: ook supermarkten liften lekker mee met de ” ik ben blij want ik eet glutenvrij” hype. Je zou denken ” top toch!?”  Want hoe meer glutenvrij wordt verkocht, hoe beter voor onze gezondheid. En ook voor de mensen met Coeliakie ( gluten-allergie) is er een wereld open gegaan. Helaas kleven er ook flink wat nadelen aan deze glutenvrij-trend. Nadelen,die ontzettend vaak worden onderschat.

SAM_1378

wat zijn gluten?

Laten we beginnen om in het kort uit te leggen wat gluten nu precies zijn en waarom het ongezond kan zijn. Gluten is een eiwit van van nature aanwezig is graansoorten als tarwe, rogge, gerst, maar ook spelt en kamut. Deze gluten zitten niet alleen in granen. Omdat deze granen ontzettend veel worden verwerkt in bijna al ons voedsel ( met name tarwe) komen we ook gluten in al deze producten tegen. Dat gaat van kunstmatige producten naar natuurlijke producten, van junkfood naar biologisch: overal kan gluten in voorkomen. Je kunt je voorstellen hoe lastig het wel niet is om iets geheel vrij van gluten te vinden als je Coeliakie hebt. Als je lijdt aan deze ontzettend lastige auto-immuunziekte ( wat zoveel betekent dat je antistoffen maakt tegen je eigen weefsels) kun je echt behoorlijk ziek worden van maar een broodkruimel tarwebrood. Er zijn vele gradaties in dit ziektebeeld: sommigen kunnen een half sneetje tarwebrood nog wel verdragen terwijl de ander dus al naar de wc moet rennen nadat er per ongeluk een kruimel is mee gegaan. Wat er gebeurt er precies in de darmen? Wel, een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmplooien met daarop darmvlokken. Door deze plooien en vlokken is er een grote ruimte voor voedselopname. Bij iemand die Coeliakie heeft, ontstaan door het eten van gluten ( eiwitten) ontstekingsreacties in het darmslijmvlies. Het gevolg daarvan is dat de darmvlokken kapot gaan. Dit leidt vervolgens tot ( langdurige) schade waardoor belangrijke voedingsstoffen niet goed meer kunnen worden opgenomen met alle gevolgen van dien. Diaree, of juist verstopping, gewichtsafname of juist toename, krampen, buikpijn, algeheel erg ziek voelen, het kan allemaal voorbij komen als je ziek wordt door het eten van gluten. Hoe eerder Coeliakie wordt herkend, hoe beter.Want elke keer als er weer gluten wordt geconsumeerd, beschadigt de darm opnieuw. En kan het zover komen dat de schade onherstelbaar is. We spreken dan van ” refractaire Coeliakie” Je kunt dan zo glutenvrij mogelijk eten wat je wilt, dit heeft dan geen enkel nut meer, en het ergste is: het risico op kanker verhoogt ook aanzienlijk. Er zijn ook mensen waarbij geen Coeliakie is geconstateerd, maar wel vergelijkbare klachten ondervinden.We spreken dan van “ glutensensitiviteit”. Als alle andere darm aandoeningen zijn uitgesloten komen mensen terecht bij dit ziektebeeld. Deze mensen vertonen dan wel de bekende klachten die bij Coeliakie horen, maar is er na onderzoek niet aangetoond dat het om  een allergie gaat. Deze mensen hebben vooral veel baat bij het volgen van een glutenvrij voedingspatroon.

IMG_7379

 

glutenvrij altijd gezond?

Zeker met succesboeken als ” broodbuik” werd gluten nog maar korte tijd geleden opeens een dingetje. Mensen lazen over de ongezondheid van met name tarwe, er werd massaal overgestapt op glutenvrij, en was er een hype geboren. Dat is an sich helemaal zo gek niet,want mede door deze hype zijn er in zeer korte tijd ontzettend veel 100% glutenvrije producten bij gekomen. En liggen supermarkten plots ook vol met tal van koekjes, brood, ontbijtproducten en crackers in allerlei soorten en maten. Dat is uiteraard ontzettend gunstig voor Coeliakie-patiënten die tot voor kort nog voornaam waren aangewezen op de biowinkel, wilden zij enigszins nog  keuze hebben. Maar anderzijds kleven hieraan evenveel nadelen als voordelen. Veel mensen denken, om te beginnen, dat glutenvrij eten sowieso altijd gezonder is. Dit ligt een stuk genuanceerder. Zo zijn granen ook een zeer belangrijk onderdeel van ons dagelijks voedsel. Met andere woorden: we hebben bepaalde voedingsstoffen die in granen voorkomen, dagelijks nodig. Gaan we plots opeens gluten mijden, eten we ook opeens minder tot zelfs helemaal geen graansoorten meer. Met het gevolg dat we ernstige tekorten kunnen oplopen, met name vitamine B  en E. Veel mensen doen nu vrolijk mee met ” ik ben gezond want ik eet glutenvrij” hype maar hebben zich totaal niet verdiept in goede vervanging voor deze essentiële voedingsstoffen. Gevolgen hiervan kunnen zelfs nog erger zijn dan het dagelijks eten van ( genetisch gemanipuleerde)  tarwe. Vele klachten die nu al zijn gesignaleerd door deze hype zijn tekorten aan vezels en met name vitamine E.  Schuif dus niet zomaar van de één op andere dag gluten aan de kant als je verder geen echte klachten ondervindt. Maar laat je vooral vooraf goed informeren en lees jezelf goed in, hoe de tekorten goed te kunnen aanvullen middels andere voedingsmiddelen. Je hoeft gluten ook niet te mijden in een gezond voedingspatroon.Het is vooral zaak om te kiezen voor de juiste graansoorten, zoals spelt en kamut. En koop al-tijd biologisch en GMO-vrij graan bij de biowinkel, let goed op de verpakkingen. Wil je graag glutenvrij eten, zorg dan betreft meelsoorten zonder gluten voor een juiste combinatie. Glutenvrije meelsoorten hebben ieder weer zo zijn eigen specifieke voedingswaarde, combineer je deze samen, heb je ook een volwaardig meel. Ik bedacht daarom “ de melenmix” ( zie meukvrij ABC) Deze meel is niet alleen makkelijk in gebruik, maar bezit ook alle goede voedingsstoffen die je bijvoorbeeld bij enkel gebruik van één glutenvrij meelsoort zou missen.

 

glutenvrije producten vaak ongezond

Het lijkt een pure verwennerij, al die nieuwe glutenvrij verklaarde producten die in zeer korte tijd op de markt zijn verschenen en vrolijk naast het karige aanbod van voorheen ligt te glanzen. Zoals bij iedere trend of hype zal een fabrikant meteen inspringen, en doen supermarktketens ook hun duit in het zakje door met tal van eigen huismerken te komen waarop duidelijk 100% glutenvrij af staat te lezen. Glutenvrij lijkt in dat opzicht op dit moment het nieuwe toverwoord om te verkopen. Ze verkopen het dan ook echt heel mooi: schreeuwende verpakkingen waarvan de claim “ 100% glutenvrij” nog net je neus er niet afbijt, een groene ( gezond!) verpakking of juist heel karig en blanco ( geeft ook een gezonde indruk) Echter is de trieste waarheid dat vrijwel AL deze producten juist ongezonder zijn dan hun broer of zus vol gluten. Waarom? Omdat al deze producten op smaak moeten worden gebracht. Punt twee is dat gluten juist veel wordt gebruikt in de voedingsindustrie voor samenhang, substantie, structuur en elasticiteit. Valt dat weg, dan moet dit alles dus ook weer worden vervangen.En 3 x raden waarmee dat gebeurt………juist,met de kruiwagens vol kunstmatige E nummers. Er worden vooral zand emmers aan suiker toegevoegd, kruiwagens vol zout en ongezonde vetten.  IMG_5093

Bovendien ontbreken ook vaak de belangrijke vitaminen, mineralen en vezels. Eigenlijk kun je wel stellen dat al deze producten nauwelijk gezonder zijn. Natuurlijk zijn deze producten voor Coeliakie-patiënten best een uitkomst maar ook zij zouden niet teveel van deze meuk moeten eten en goed de verpakkingen moeten lezen. Uiteraard zijn er nog wel wat uitzonderingen te vinden, maar deze zijn zoals eerder gezegd echt enorm schaars.

 

Nog een vervelend puntje van deze hype: Coeliakie-patiënten worden minder tot zelfs helemaal niet zo serieus meer genomen wat kan leiden tot gevaarlijke situaties. Omdat iedereen nu opeens glutenvrij lijkt te zijn gaan eten, worden ook Coeliakie-patiënten ” met een korreltje zout” genomen. Als iemand blert ” Nee bedankt,ik eet geen gluten!” wordt dit nu vaak afgeschilderd als wéér zo’n chiazaad vogeltje wat leuk en gezond wil doen. Maar Coeliakie-patiënten kunnen echt ontzettend ziek worden van maar een paar kruimeltjes tarwebrood. Mensen die serieus op moeten letten worden vaak afgeschilderd als ” aanstellerig gedoe” of ” het zal wel meevallen met jou! ” Coeliakie-patiënten die bijvoorbeeld in een restaurant aangeven geen gluten te willen consumeren komen vaak bedrogen uit. En ligt er gewoon keihard tarwe op hun bord. Dit komt grotendeels ook door het gebrek aan kennis van de koks. Dit is trouwens ook het geval in ontzettend veel winkels. Laatst nam ik eens de proef op de som en bestelde bij een warme bakker speltbrood.Ik vroeg of dit vrij was van gluten ( even voor een onwetende consument gespeeld 🙂   ) en ik kreeg gewoon ” ja hoor, helemaal glutenvrij!” te horen. Dit zijn dus fikse schaduwkanten van een hype als deze. En kan het gevaarlijke vormen aannemen want geloof mij: je kunt ontzettend beroerd zijn als Coeliakie-patiënt. In mijn loopbaan heb ik schrijnende gevallen voorbij zien komen, die nog goed in mijn geheugen staan gegrift. Mensen kunnen echt vreselijk ziek worden.

 

Resumerend: Wil je gluten mijden, doe dit dan met gezond verstand en zorg voor goede vervanging. Kies, indien je wel gewoon gezonde gluten wilt eten,voor biologische en GMO-vrije varianten. Mijd de glutenvrije producten uit de supermarkt zoveel mogelijk, lees in ieder geval GOED de verpakkingen. Ook biologische glutenvrije producten bevatten keihard suiker als rietsuiker en agave of rijststroop. Let goed op wat je koopt.

 

21 Reacties op “glutenvrij…niet altijd gezond

  1. Monique dat heb je weer duidelijk uit gelegd, het is inmiddels al zo erg dat zelfs de honden al glutenvrij eten krijgen, ik snap het allemaal niet zo goed meer.
    Gezond eten is prima maar mensen overdrijven zo vaak, en net wat je zegd, mensen die echt glutenvrij moeten eten omdat ze anders doodziek worden die worden niet serieus genomen. Bedankt voor je goede uitleg, misschien gaan mensen er is over nadenken.

    • Ja dat valt mij ook op. Ook staat er tegenwoordig op veel producten die van nature glutenvrij zijn dat ze “Glutenvrij” zijn, met uiteraard ook een flinke prijsstijging als gevolg.
      Honden zijn carnivoren, vlees is van nature glutenvrij. Wij mensen vinden het geweldig om groente en granen in onze diervoeders te gooien maar waarom eigenlijk? Het spijsverteringskanaal van je dier doet er helemaal niets mee, je moet ze alleen meer volume van het betreffende voer geven om voor je dier aan de gewenste voedingswaarde te komen. (leuk voor de verkoopcijfers)
      Laat je niet in de maling nemen door kreten op verpakkingen als “glutenvrij”. Geen enkele fabrikant zal op zijn verpakking zetten “Ik ben duurder dan vergelijkbare producten omdat ik pretenties heb”

  2. Leuke, informatieve blog Monique!
    Tip! Grammaticaal staan er best wat foutjes in. Vooral bij het gebruik van leestekens. Dat ‘leest’ soms wat lastig. Na een komma volgt bijvoorbeeld altijd een spatie. Veel succes verder!

    • Ja, viel me ook op. Veel grammaticale fouten.
      Vind ik, persoonlijk, niet kunnen in een blog.

      • tja,jammer ,maar ik ben ook niet perfect.Ik probeer mijn best te doen.Als het je niet bevalt wat ik doe ( ik zie vaker veel commentaren van jou voorbij komen)ben je altijd vrij om mij verder niet te volgen. Warme groet.

        • Ja Monique, valt mij ook op. Ik begrijp wat je schrijft en het komt goed over. Dat is het belangrijkste. Misschien Biaro ben je maagpatiënt? Mijn ervaring is (als med. secretaresse gewerkt bij internisten) dat maagpatiënten op elk slakje zout leggen en veel zeuren; sorry. Niet veroordelend bedoeld maar misschien kun je hier iets mee 😉

  3. Ik eet nu ongeveer 7 jaar gluten vrij, ik heb vrij snel last als ik wel gluten binnen heb gekregen, helaas, ik ga ook niet zo snel en makkelijk uit eten en ben altijd erg voorzichtig en vraag vaak dubbel of het echt gluten vrij is, soms kom je dan echt bedrogen uit. Je hebt er soms een goed restaurant tussen zitten, maar over het algemeen is er veel onwetendheid over wat het nou precies is en wat het kan veroorzaken.
    Zo noem jij het voorbeeld met spelt brood, een collega van mij moest vanwege zijn ziekte glutenvrij gaan eten, had in nota bene een natuurwinkel gevraagd naar glutenvrij brood, hij kreeg spelt brood mee en werd hem verzekerd dat dit 100% glutenvrij was, hij is hierna bij na komen vragen en toen baalde hij wel dat er geen goede info aanwezig is in winkels, ook erg jammer.

    Verder een erg mooi stuk en goed beschreven fijn, kan ik dit ook aan andere laten lezen die denken van, heb je haar weer met haar glutenvrije eten.

  4. Inderdaad hebben veel koks geen kennis van allergieën en de gevolgen voor mensen. Verder merk ik dat gluten vrije producten vol zitten met botervet en suikers. Laat ik nou ook allergisch zijn voor boter. Als ik al iets kan vinden wat ik mag is het niet te kanen omdat het mierzoet smaakt.

  5. Even een reactie op de vorige reactie van Fia.
    Mijn hond bleek een allergie te hebben voor gluten. Dat kan heel goed, knalrode buik en oksels, krabde en likte er constant aan en voelde zich daardoor vaak niet lekker en at slecht.
    Nu hij glutenvrije brokken krijgt, is het probleem over. Fijn voor de hond, dat het bestaat toch. En volgens mij eten honden van nature toch ook geen gluten, in tegenstelling tot de mens.

  6. Mijn dochter is geen hond, maar ook zij eet glutenvrij. Ik wil alleen weten kun je van glutenvrij ziek of zelfs een intollerantie van gluten opwekken?

  7. Het is toch een glutenintolerantie en geen allergie? Dit heeft te maken met een ander soort afweer/immuuncel die reageert. Daarnaast is er nog veel onduidelijk over de zogenaamde glutensensitiviteit.
    Overigens zijn het echt niet alleen de glutenvrije kant en klaar meuk wat vol zit met E-nummers, suiker en vet. De glutenbevattende equivalent in de schappen zijn echt niet beter. Daar is het meeste ook pure troep!

  8. Top Monique, fijn om deze info te lezen en zo fijn dat je het deelt : ))
    en dat je de moeite neemt om het te delen!!!
    Ik lees graag jou artikelen en maak zelf ook lekker fouten : ))

  9. Beste is van alles eten, je weet niet wat je eet .fabrieken houen mensen voor de gek
    groet

  10. Ik heb een glutensensitiviteit.
    Ik eet al ruim 5 jaar geen gluten meer. Is dat wel verstandig. Moet ik toch proberen weer producten met gluten te eten? En krijg je misschien te kort aan vitaminen en miniralen of andere stoffen bij een gluten vrij dieet?

    • Je kunt vitaminen en mineralen voldoende uit andere bronnen halen. Afhankelijk van de rest van je eetpatroon, zou je kunnen kijken wat je tekort zou kunnen komen, als je bijvoorbeeld brood of andere granen achterwege zou laten. Meest verstandig is een bloedonderzoek uit te laten voeren om te controleren of je uberhaupt tekorten hebt opgelopen. Succes!

  11. Gluten vrij eten was de oplossing van mijn jarenlange darmproblemen. Daarbij neem ik ook dagelijks een portie vitamines en voedingssupplementen. In dit verband achterhaalde ik via wetenschappelijke lectuur dat S-Acetyl-L-Glutathion een zegen is voor herstel en goed functioneren van mijn darmen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *