Vechten tegen de bierkaai?

Onlangs kwam ik een opmerkelijk artikel tegen op internet. Dat ging over hoe de voedselindustrie ons op alle fronten tegenwerkt om gezonder te eten/drinken. Alhoewel het artikel erg werd opgeblazen, vond ik er kernen van waarheden. Als we alles wat genuanceerder gaan bekijken, is het inderdaad een ware strijd die de consument nooit kan winnen.

De enorme invloed

Als we wat genuanceerder gaan kijken naar de enorme invloed van de voedselindustrie op consumenten, zien we een grote disbalans. Met extreme middelen worden we iedere dag “ gebombardeerd” met ( misleidende) informatie, prikkels en verleidingen. Via social media, de media, maar ook via onze eigen leefomgeving. In mijn studiestof was dit laatste ook uitgebreid opgenomen, en ik praat nu over jaren geleden. Toen al was duidelijk dat een leefomgeving sterk van invloed is op je eetgewoonten en gedrag. Dit is afgelopen jaren alleen maar erger geworden dankzij de komst van social media.

gy andijvie drive1

Dagelijks terugkerend plaatje op Facebook: smoothies

 

 

 

Prikkels

 

Als ik iedere dag mijn Facebook tijdlijn bekijk, komen er veel “ prikkels” voorbij. Mensen die trots met hun smoothie poseren, vele borden havermoutpap/ overnight oats/ en boekweit pannenkoekjes, begeleid met teksten als “ Weer lekker ontbeten! “ “ Goed bezig hier!”
Deze kant van het verhaal vind ik een erg prettige. We stimuleren elkaar op deze manier enorm ook gezonder te gaan eten.
Andere kant van het verhaal is minder prettig: we leggen elkaar bewust/ onbewust ook veel op. Als je niet iedere morgen begint met een shotje tarwegras hoor je er niet meer bij en ben je een buitenbeentje. Je moet tegenwoordig tenminste wel IETS gezonds doen. Ook al werkt het totaal niet voor jou. Als je niet sterk in je schoenen staat, ben je bijna verplicht om mee te doen met hippe trends. Zeggen dat je langs de MacDonalds bent gereden is bijna een doodzonde en je wordt van alle kanten aangevallen als je vertelt dat je iets hebt opgepiept in de magnetron.

Ik beheer een vrij grote groep op Facebook, waar ik regelmatig discussies tegenkom. Deze gaan vooral over reactie-op-reactie en elkaar willen overtoeven. Want iedereen wil uiteraard gelijk hebben. Maar wie heeft er nu gelijk? Ik denk niemand. Waarheden liggen tegenwoordig vooral in het midden, met al die overvloedige informatie die we op internet vinden. Met maar één woord intikken op google surfen we de hele wereld rond, en vinden we artikelen met ieder zijn eigen waarheid. Artikelen zijn immers steeds door verschillende personen geschreven. En ieder persoon heeft weer zijn eigen mening, en oordeel.
Ook mijn artikelen vallen daaronder. Ik doe mijn uiterste best om een zo neutraal mogelijk artikel op te stellen met alle mogelijke informatie die ik kan vinden. Daar trek ik altijd veel tijd voor uit, research vind ik erg belangrijk. Maar uiteindelijk gebruik ik als deskundige ook mijn eigen kennis geleerd uit studie, en ervaringen, zowel van mezelf als van anderen die ik heb behandeld. Zelfs de allerbeste deskundige werkt op deze manier. Daarom zijn al die artikelen nooit hetzelfde, en vertelt ieder artikel wel weer wat anders. Ze worden door verschillende mensen geschreven. Uit verschillende hoeken van de wereld, waar andere normen en waarden gelden, waar andere tradities gelden en andere protocollen. Dit heeft invloed op een artikel.

Vind als onwetende consument hongerig naar kennis maar eens een waarheid. Dat is eigenlijk onmogelijk. We hangen erg aan “ wetenschappelijk onderzoek”. Maar ook dit is niet altijd zwart/wit. Vaak spreken ook wetenschappers elkaar tegen. En dan wordt het wel een erg moeilijk verhaal voor de consument, maar ook voor deskundigen.

De voedselindustrie

Het meest lastige is wel de voedselindustrie. We zijn sterk afhankelijk van wat we in supermarkten kunnen kopen. Vroeger haalden we ons voedsel vooral van ons eigen land, en maakten we ook alles zelf “ from scratch”. Supermarkten bestonden toen niet. Mijn moeder kocht in haar jeugdjaren in een soort loods suiker en koffie die in een puntzak gemaakt van oude kranten werd geschept. Meer als suiker en koffie werd er niet verkocht. Dat werd over de jaren pas steeds meer. En kwamen de eerste “ buurt-supers” uit de grond. En konden we ook producten inkopen, die waren verpakt. Over de jaren zijn we de regie over ons eigen voedsel compleet verloren, en hebben fabrikanten de macht. Zonder dat we het goed en wel beseffen.

We “ moeten” maar klakkeloos aannemen, dat wat de fabrikant op zijn verpakkingen zet, waar is. Best raar, als je kijkt naar hoe moeilijk we het vaak vinden zeer belangrijke keuzes te maken in ons leven, zoals het kopen van een huis, of een andere grote aanschaf die je leven beïnvloedt. We maken deze keuzes niet zomaar, of binnen een  paar minuten. Zonder het te beseffen doen we dit wel bij de keuzes die we maken in de supermarkt. Terwijl dit minstens net zo belangrijk is als het kopen van een huis, of een auto. Voeding is zelfs van levensbelang. Dankzij de overtuigingskracht van fabrikanten afgelopen jaren zijn we deze belangrijkheid totaal uit het oog verloren en geloven we fabrikanten op hun mooie, glanzende verpakkingen vol met claims en kreten. Waarom? Ik denk dat het gemakkelijk is, om te geloven dat het zo is. Dat we inderdaad erg gezonde keuzes maken door producten te kiezen met een vinkje. Dat we inderdaad suikervrij, vrij van kunstmatigheden en vetvrij kiezen als dit er in vette letters op staat gedrukt. Want anders mocht het vast niet verkocht worden. Mochten deze claims niet worden gebruikt op verpakkingen. Toch?

Nee.
Want fabrikanten weten ook hoe ver ze kunnen gaan, en dat is behoorlijk ver. Fabrikanten riskeren zelfs een fikse boete, want deze boete weegt lang niet op tegen de winst die ze opstrijken als een product vol misleidende kreten goed verkoopt. Een boete betalen is dan een schijntje vergeleken bij de opbrengst. Veel fabrikanten spelen ook “ op het randje”. Ze gebruiken dan middelen die wettelijk zo zijn vastgesteld dat de claim klopt en deze gebruikt mogen worden, maar een geclaimd ingrediënt tot het uiterste minimum is gebruikt in het product. Bijvoorbeeld stevia. Voor de warenwet is stevia ( honingkruid extract) een extract met tenminste 95% zuiverheid aan steviolglycosiden. Anders gezegd: de levensmiddelen wetgeving beschouwd honingkruid extract niet als een natuurlijke zoetstof, maar als een natuurlijk plantenextract, dat 200-300 keer zoeter is dan suiker. Om deze reden mag een fabrikant geen kreten gebruiken als “ natuurlijke zoetstoffen”. Fabrikanten verdraaien deze woorden daarom met “ zonder kunstmatige zoetstoffen” om de consument toch een goed gevoel te geven. Zo overtreedt de fabrikant de wetgeving niet, maar brengt het toch zijn boodschap uit. Zo zijn er nog talloze “ trucs” die fabrikanten gebruiken om hun product zo gezond en heilig mogelijk in de markt te drukken.
Stevia groot op een verpakking zetten bijvoorbeeld, terwijl het product bestaat uit de wettelijk vastgestelde hoeveelheden steviolglycosiden, maar vrijwel het gehele product is opgevuld met vulmiddelen als maltodextrine en isomalt.
Als je alles wat nuchter bekijkt, zie je meteen dat er erg veel niet klopt. Wettelijk gezien mag er erg veel niet kloppen wat er op verpakkingen wordt gedrukt, maar waar de wet wel het laatste woord heeft, is de ingrediëntenlijst, die moet kloppen. Daarom moeten we al-tijd naar een ingrediëntenlijst kijken, en niet naar de rest van een verpakking. We kijken naar wat ons eerst in het oog valt, wat ons prikkelt om een product op te merken. En dat is nooit de ingrediëntenlijst, die niet voor niets zeer klein wordt gehouden op vrijwel alle verpakkingen. Dit zijn altijd de leuke, glanzende verpakkingen, leuke plaatjes en illustraties, en de grote claims.
Voedingskundig zijn fabrikanten totaal niet met ons ( welzijn) bezig. Daarom worden producten vol gepropt met meest goedkoopste basisgrondstoffen, zoals suiker, vet en zout. Dit heeft voor de fabrikant erg veel voordeel. Naast goedkoop, zijn deze grondstoffen smaakmakers, bindmiddelen, conserveermiddelen. Een aantal vliegen in één klap om een product erg goedkoop te produceren en met veel winst te verkopen. Het is niet voor niets dat er in verpakkingen en promotie veel méér geld omgaat dat in het product zelf. Peperdure reclamecampagnes ( denk eens aan de gratis proefmonstertjes die overal uitgestrooid worden) en inhuren van bekende personen ( K3 hagelslag) kosten vaak tien keer meer dan het product zelf.

Afijn….
We zijn wel afhankelijk van wat we kunnen kopen aan voedsel, daarom komen fabrikanten hier ook gemakkelijk mee weg. Al dat gemekker over dat ze heus begaan zijn met ons welzijn, onze gezondheid, dat zal hun een vette worst wezen zolang er geld binnenkomt. Money makes the world go round. En niet ons welzijn, volgens fabrikanten.
Denk niet dat “ het wel meevalt”. Want kijk eens om je heen in jouw eigen supermarkt. Zolang we onze koppen in het zand blijven steken omdat het erg makkelijk en handig is, eten en drinken ons tegenwoordig nog erg weinig moeite kost, en we daarom alles graag geloven, houden we deze cirkel in stand. We KOPEN. En dat is het uiteindelijke doel van fabrikanten.
Zelf de regie weer overnemen over je eigen voeding, dat zouden we moeten doen. Niet afgaan op verpakkingen, alle kletspraatjes die fabrikanten ons op de mouw spelden, het gemakkelijke, het snelle. Waarom moet voeding tegenwoordig sneller dan snel zijn? Denk aan wat ik eerder schreef: je koopt toch ook geen huis in een paar minuten bedenktijd? Doe dit ook niet met je meest belangrijkste “ huis” : je lijf. Maak wel overwogen keuzes voor je lichaam. Anders blijft het vechten tegen de bierkaai.

4 Reacties op “Vechten tegen de bierkaai?

  1. Helemaal waar het is een doolhof. Blijf maar dichtbij en koop alles (zover mogelijk) onverpakt.
    Maar ook dan weet je niet precies wat je binnen krijgt want zelfs in/met biologisch wordt soms gesjoemeld of heeft te veel bestrijdingsmiddelen. Goed stuk en duidelijk geschreven!

  2. Bedankt voor je uitgebreide uitleg. Wat een eye-opener dat je keuze voor voeding even belangrijk is als het kopen van een huis. Je zegt dat de consument nooit kan winnen van de fabrikant maar ik geloof dat als wij als consumenten onze krachten samen bundelen wel degelijk een fabrikant op de knieën kunnen krijgen. Er is een tijd geleden een interview geweest op BNR nieuwsradio waarin dit ook gezegd is. Helaas ben ik de namen van de betrokkenen vergeten.

  3. Spread the word! Bedankt Monique. Het kan niet vaak genoeg gezegd worden. Maak mensen bewuster. Langzaam aan is er verandering gaande. Je ziet het om je heen. Alleen in de supermarkt schrik ik toch elke keer weer wat er in de wagentjes ligt.

  4. Het is nooit een gevecht tegen wat dan ook ,Het e nieuwe is een keuze ,Wat wil je gezond en gelukkig zijn met wie je bent ,of ongelukkig en meegaan in de massa ,in de hoop dat
    je dan gezond en gelukkig word .De keuze moet je breed zien in alle vlakken ,Dus ook voeding ,WAT JE NIET KUNT ETEN SMEER DAT OOK NIET OP JI LIJF .is mijn levens motto .Ik bepaal uiteindelijk wat goed is .Je merkt het verschil ,ik tenminste wel .wat wil jij met je leven .ER zijn al veranderingen ,PAS Op voor misleiding .Er zijn produkten die gezond uitzien en lijken maar dat zijn ze niet , maar ja het verkoopt hype ,dus het verkoopt ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *