vleesvervangers

Ik eet zelf al sinds mijn achttiende jaar geen vlees en dierlijke vetten. Wel eet ik vis en zuivel. Vis is helaas niet zo mijn ding en is het veel als ik het 3 x per jaar eet. ( lang leve de omega 3 supplementen) Zuivel consumeer ik enkel biologisch, als ik eens zin heb in kwark en/of yoghurt, voor de rest consumeer ik geitenzuivel en melkvervangers. Mijn persoonlijke verhaal over vlees versus vegetarisme kunnen jullie lezen in het voorwoord van mijn basiskookboek. Daarin lees je ook dat ik dus ook al vroeg in aanraking kwam met de wereld van sojabrokken, tofu en seitan. Het was in die periode dat het vegetarisme nog sterk werd geassocieerd met ” geiten wollen sokken in sandalen”. En dat beeld klopte ook best een beetje want ik voelde me toen  een vrij rare eend in de bijt als ik mijn blokje gerookte tofu ging kopen in één van de schaarse natuurvoedingswinkel wandelend tussen de sterk ruikende ( mix van knoflook en een soort hooi-lucht) wandelende mensen. Die  inderdaad verdacht veel rondliepen op deze beruchte sandalen.
Gelukkig werd het aanbod in de supermarkt de jaren die daarna volgden steeds groter en kon je gewoon in de supermarkt terecht voor een stukje vleesvervanger. Of nu ja……..gelukkig, of we er nu gelukkiger  van moesten worden…..Want al deze vleesvervangers hebben tot op de dag van vandaag dan wel een zeer gezond imago, maar de meeste varianten zijn verre van gezond te noemen.

wat zijn vleesvervangers?

Vleesvervangers zijn producten die het dagelijkse stukje vlees vervangen, zowel in voedingswaarde als ” gewoonte getrouw”. Wij Nederlanders houden wel van een stukje vlees, en dat iedere dag. We zijn opgegroeid met de wetenswaardigheid dat we vlees ook nodig hebben vanwege belangrijke essentiële voedingsstoffen. En dat klopt: vlees bevat vitaminen die essentieel zijn. De grootste vitaminebron die vlees ons geeft is vitamine B12. Daar bestaan maar liefst zes cobalamineverbindingen van. De cobalamineverbinding B12 die zich met een aminozuur juist het beste door ons lichaam laat opnemen zit in vlees, maar ook in vis en eieren. Ook hormonale processen in ons lichaam, ons immuunsysteem, allen functioneren op eiwitten en vetten. We hebben in dat opzicht vlees dus wel nodig. Maar gelukkig zijn er nog voldoende andere bronnen om de essentiële voedingsstoffen binnen te krijgen, rechtstreeks uit de natuur.
Er zijn vlees vervangers. In deze vervangers wordt gezorgd dat er voldoende eiwitten en vitaminen aanwezig zijn, om geen tekorten op te lopen. Eiwitten worden gehaald uit planten of schimmels. Het kan ook worden gehaald uit noten, of peulvruchten. Ook worden producten als zuivel en eieren veel ingezet. Algen worden ook steeds meer gebruikt en wat sterk in opkomst is, lupine. Maar het meest bekende en meest populairste qua vervanging blijft toch soja.

De belangrijkste voedingsstoffen die in vlees zitten zijn ijzer, zink, eiwitten, vetten en de vitamine B12, B1 en B6. Al deze zaken worden ruim vertegenwoordigd in tal van vleesvervangers. Er zijn ook talloze andere vleesvervangers waarbij je nog wat kleine aanvullingen moet doen, zoals seitan, en tofu. Echter geldt dit alleen als je echt helemaal geen vlees meer ( wenst) te eten, voor één of twee dagen per week zonder vlees zijn deze vleesvervangers meer dan prima.
Afgelopen jaren is het assortiment aan vleesvervangers explosief gegroeid. Waar je vroeger nog met een loep moest zoeken naar een vleesvervanger, kom je nu een heel koelvak tegen. We kunnen vleesvervangers onderscheiden in volwaardige vleesvervangers en onvolwaardige. Volwaardige vleesvervangers zijn aangevuld met de nodige vitaminen en mineralen en eiwitten, onvolwaardige soorten zijn niet geheel volledig en missen bijvoorbeeld een vitamine of eiwit, wat  moet worden aangevuld. Dit is echter  enkel nodig als je helemaal geen vlees, zuivel, vis en eieren eet.
Geen vlees eten is hip. En je bent al snel ” bad and naughty” als je vertelt dat je iedere dag nog gewoon een stukje vlees eet. Ook is hier flink op ingesprongen door fabrikanten. Het zeer gezonde imago hebben fabrikanten flink weten uit te melken. Wat zich uiteindelijk heeft ontaard in een idioot groot assortiment in supermarkten. Nu zul je denken: ” maar dat is toch alleen maar goed en fijn?”
Nou, nee.
Want vrijwel alles wat er wordt aangeboden zit vol met meuk. Naast vele smaakversterkers, kleur en geurstoffen , zwemmen deze E nummers ook vaak  in een bad vol met vet. En kun je bijna een reddingsboei uitwerpen om die arme hamburgertjes van verdrinking te redden.
Het is logisch, dat er veel E nummers nodig zijn om bijvoorbeeld een brok smaakloze soja nog enigszins eetbaar te maken. Ook worden suikers daarbij  als hulptroep ingeroepen ( meestal onder de aliasnaam dextrose) Ook het oog wil wat, en worden er hulpstoffen toegevoegd om iets tot een stukje vlees te doen laten lijken. Samengeperste hamburgers, schnitzels,” los” geruld gehakt, zelfs knak en rookworsten kunnen we zwemmend in een vetbadje kopen.  Je kunt uitgaan van het feit: hoe meer een stukje vleesvervanger op vlees lijkt, hoe meer meuk het bevat.

welke zijn er zoal?

Er zijn nogal wat soorten en merken.Ik neem er een aantal door:

VIVERA: een vleesvervanger die we erg veel tegenkomen in de supermarkt. Het is een vleesvervanger wat wordt gemaakt op basis van niet gemodificeerde soja. Deze producten zijn volwaardig gemaakt door toevoegingen van ijzer en vitamine B12. Echter drijven de meeste van deze producten in een bad van vet. En ook zijn de ( kunstmatige) E nummers en suikers niet afwezig te noemen.

VALESS: Valess wordt gemaakt op basis van algen en melk. Het wordt  gemaakt op basis van zuivel en dit maakt het ongeschikt voor bijvoorbeeld veganisten. Of mensen die last hebben van een lactose intolerantie. Ook deze producten bulken nogal uit in vetten.

TIVALL: het eigen huismerk aan vleesvervangers van grootgrutter AH. Ook hier eigenlijk hetzelfde verhaal als bij Vivera: te vet, teveel E nummers, erg veel alias-suikers.

QUORN: wordt gemaakt van de schimmels van zwammen. Voor de binding wordt er eiwit gebruikt en worden er vitaminen en mineralen aan toegevoegd om het tot een volwaardig vervangend product te maken. Door het ( kippen) eiwit niet geschikt voor veganisten en ook hier schuilen in een aantal varianten aardig wat vetten.

Er bestaan naast deze meest bekendste vleesvervangers/merken nog tal van andere merken,die min of meer op hetzelfde neerkomen.

waarom ongezond?

Zoals eerder geschreven bezitten vrijwel de meeste van deze vleesvervangers veel teveel vet. Dat is één. Dit komt voornaam omdat veel van deze producten worden voorgebakken. Daarnaast bezitten de producten zelf ook al aardig wat vetten. Dubbel op dus, en dan moet jij het thuis ook nog eens om en om in de koekenpan flippen.
Ook bezitten de vleesvervangers, soms tegen het extreme aan, ontzettend veel E nummers en andere meuk. Dit is  nodig om iets wat op zichzelf staand smaakloos is ( soja, schimmels) tot iets smakelijks te verkrijgen. En daar is soms behoorlijk wat voor nodig lijkt het, als je de ingrediënten tabellen er eens op naleest. Ook als je naar het product zelf kijkt in een verpakking ( HELP! Red mij! Waar is de reddingsboei!) zie ( en ruik!) je de meuk al van ver. Sterke geuren komen dwars door een verpakking heen, en dat is nooit zo’n goed teken aan de wand als het op kunstmatige producten aankomt. Om een stukje vleesvervanger op smaak te krijgen worden erg veel smaakversterkers gebruikt, daarnaast erg veel geur en kleurstoffen om het een beetje smakelijk te maken voor het oog.
Ook kun je je afvragen waarom een vleesvervanger ook daadwerkelijk echt op een stukje vlees moet lijken. Een bal gehakt lijkt ook echt op een bal gehakt. Veel mensen hebben hier ook een directe weerstand tegen. En daarin hebben ze best een beetje gelijk: het blijft iets raars om ” nep vlees” te eten. En dat is ook helemaal niet nodig. Want je kunt ook prima ” een vleesvervanger” eten, zonder dat het op een hamburger of bal gehakt lijkt.

hebben we vleesvervangers nodig?

Om meteen maar de vraag te beantwoorden: nee, Er zijn genoeg alternatieven die rechtstreeks uit de natuur komen. Eiwitten en vitaminen die we in vlees tegenkomen vinden we goddank ook gewoon in de natuur. Zo is daar bijvoorbeeld Quinoa, of kamut .Barstensvol eiwitten. En de vrije uitloop eieren geven ons erg veel vitamine B12.
De allergrootste vleesvervanger die je je maar kunt wensen: peulvruchten en ( vooral groene) groenten. Spinazie staat al reeds bekend om zijn rijkheid aan ijzer, al bevat boerenkool zelfs nog meer. Boerenkool bevat overigens ook erg veel calcium.
Peulvruchten zijn de koplopers wat betreft vleesvervanging. Ze bezitten alles wat we nodig hebben: eiwitten,vitaminen, mineralen en bovendien een flinke smak aan vezels. Tel daarbij ook eens op dat peulvruchten erg goedkoop zijn! Heb je die meuk al eens bestudeerd op prijs? Naast dat het dus vol zit met ellende, betaal je vaak ook erg veel. En dat terwijl je voor nog geen twee euro in de biowinkel een zakje linzen koopt waar je een paar keer mee kunt doen.
Noten zijn ook een prima alternatief, echter kunnen ook deze vrij veel vetten bezitten, zij het gezonde vetten. Verwerk een handje noten bijvoorbeeld eens door je warme maaltijd. Zo krijg je niet teveel vetten binnen.
Het is overigens een fabel dat kaas vlees kan vervangen. Kaas is helemaal niet volwaardig. Het bezit hooguit eiwitten. Maar daarnaast krijg je ook ongunstige ( verzadigde) vetten binnen en dan zwijg ik nog maar over het zout. Laat je dus niet belazeren als je ter vervanging weer eens een kaassouflé voor je neus geschoven krijgt.

Er zijn ook vleesvervangers die wel degelijk zijn. Deze vind je voornaam in de biowinkel,en lijkt ook helemaal niet op een bal gehakt of burger. Vaak zijn dit stukken of plakken die je zelf op smaak moet brengen. Bekende zijn seitan, tofu en tempeh.
Ook hierin onderscheiden we volwaardige en onvolwaardige varianten. Gevalletje etiketten lezen dus, ook hier.

wat heb ik nodig?

Wil je om welke reden ook,stoppen/minderen met het consumeren van vlees en vleeswaren ( wis deze ook niet uit!!!!!!) dan kun je als uitgangspunt uitgaan van:

– twee eieren per dag ter vervanging van één dagje zonder vlees
– 100 gram tofu, tempeh, en seitan ter vervanging van één dagje zonder vlees
– 75-100 gram peulvruchten per dag ter vervanging van vlees ( varieer in peulvruchten)
– 40 gram noten per dag ter vervanging van vlees

Dit lijstje is een pure richtlijn. Het is sterk afhankelijk van wat je allemaal nog meer consumeert per dag.
Eet je ook naast geen vlees geen zuivel, vis en eieren, dan is een supplement ook verstandig. Ook als je hooguit 1 x per week van deze producten geniet.

IMG_8634

Kaas een perfecte vleesvervanger?

Nog steeds gebeurt het: als je aangeeft geen vlees te eten, als je ergens gaat eten of uit eten gaat, krijg je de onvervalste kaassouflé op je bord geslingerd. Toen  ik stopte met het eten van vlees vlogen de kaassouflé’s me letterlijk en figuurlijk om de oren. Kaas staat nog steeds bekend als een vervanger voor vlees. Alhoewel dit inmiddels is achterhaald, worden er nog altijd veel kaassouflé’s op de borden van verggie’s geslingerd. Kaas bevat echter amper voedingsstoffen die we in vlees tegenkomen. Het bevat uiteraard eiwitten, maar vrijwel geen ijzer. Bovendien is kaas zeer rijk aan vet. Er komen steeds meer vleesvervangers op de markt die zijn gemaakt met kaas, denk aan de gevulde burgers van Valess. Deze burgers zijn zo vreselijk vet, dat ze een reddingsboei nodig hebben om gered te worden uit hun bad van vet. Omdat vleesvervangers uit de supermarkt vrijwel allemaal zijn voorbewerkt ( voorgebakken) verdubbelen ze in het aantal vet. Vleesvervangers hebben bovendien de gewoonte erg veel  te absorberen, waardoor veel burgers het zogeheten ” spons-effect” krijgen. Moraal van het kaas-verhaal: gebruik geen kaas om vlees te vervangen.

Resumerend:
We hebben echt niet iedere dag een stukje vlees nodig. Vervang liefst met peulvruchten. Mijd de vleesvervangers die ook echt op vlees lijken. Lees goed de etiketten. Maak liefst ook lekker zelf je vleesvervangers, in mijn basiskookboek vind je bijvoorbeeld recepten om zelf gehakt, linzensaté,f rikadellen en kroketten te maken.Want ja: ook dit maak je gewoon lekker zelf!
Wil je wel gewoon een stukje vlees eten, kies dan voor biologisch vlees en NIET uit de supermarkten ..

 10941767_10202402549583948_1491399888_n

Foto: Muk van lil

Meer lezen?

Vleesvervangers…welke zijn er?

Ode aan de peulvruchten!

7 Reacties op “vleesvervangers

  1. Goedemorgen Monique,

    Bedankt weer voor deze waardevolle informatie. Wat vind je van de producten van de vegetarische slager?

    Fijn weekend.
    Monique

    • ik heb tot nu toe drie producten geprobeerd van de vegetarische slager en alhoewel ik het concept top vind,staat het gebruik van vetten in vrijwel al deze producten mij nogal tegen.Ik heb nog geen voldoende ervaring opgedaan om een ongezouten mening te velgen over deze producten maar ik zal snel een artikel schrijven ( vervolg op dit artikel) over de betere vegetarische vleesvervangers. Warme groet!

  2. Ben ook erg benieuwd naar je bevindingen van producten van de Vegetarische Slager.

    • Daar ben ik helaas ook niet zo over te spreken.Ook hier worden erg veel hulpstoffen gebruikt en bovendien zijn veel producten ontzettend rijk aan vet.Voor mij geen goed alternatief op vlees.

  3. Hoi Monique,

    ik lees erg graag al je artikelen over voeding en haal er veel nuttige informatie uit. Nu heb ik een vraagje, ik eet geen vlees, wel vis/zuivel/eieren en nou ben ik allergisch voor pinda’s en noten. Vleesvervangers eet ik vrijwel nooit, wel eet ik erg graag peulvruchten en tofu e.d., maar ik vroeg mij af of pitten en zaden (pijnboompitten, maanzaad, zonnebloem/pompoenpitten etc.) vergelijkbaar zijn met pinda’s en noten en qua voedingswaarde? Dan zou ik deze ook wat vaker in mijn eten kunnen verwerken om op een gevarieerde manier aan de juiste stoffen te komen. Hoop dat je hier wat meer over weet!

    Groeten,
    Esther

    • Hai,
      In zaden, noten en pitten zitten wel veel voedingsstoffen die vervangend zijn voor vlees, maar lang niet allemaal. Ik raad je aan om een vitamine b12 supplement bij te slikken. Dit haal je namelijk zelden uit ander voedsel dan vlees.Lees ook mijn artikel over vitamine b12 ! Succes!

  4. Jumbo heeft ook een tijdje vleesvervangers gehad op basis van lupine
    Wat is er bekend over zeewier als eiwitbron?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *