Het zal niemand zijn ontgaan, de heftige uitzending van BNN BOOS, waarin Tim Hofman en zijn team de gruwelijke misstanden blootlegden in de varkensindustrie, gewoon in ons eigen land. De BNN-uitzending van BOOS in samenwerking met undercover-onderzoeksgroep Ongehoord bracht ernstige misstanden aan het licht in varkenshouderijen die opereerden onder het 1-ster Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming. Op verborgen camerabeelden die over een periode van een half jaar zijn gemaakt bij vier varkensbedrijven, waren echt gruwelijke misstanden te zien, zoals fysieke mishandeling, het onjuist doden van biggen, en veel regels die werden geschonden. Handelingen zoals het couperen (afknippen) van varkensstaartjes en het overtreden van wettelijke en keurmerknormen vonden plaats op stallen die juist extra garantie op dierenwelzijn zouden moeten bieden.
Vanuit de gedragsbiologie, diergeneeskunde en de wetenschap achter dierenwelzijn, zoals de bekende Five Freedoms / Vijf Vrijheden, kun je deze wantoestanden duiden als chronische stress en pijn, en het falen van certificeringen en controle. De uitzending leidde tot directe maatschappelijke en politieke opschudding, en zijn er maatregelen getroffen. Bij de vier betrokken bedrijven zijn direct extra, onaangekondigde controles uitgezet en wordt het beschikbare beeldmateriaal dierinhoudelijk beoordeeld. De ketenregisseur (slachterij/verwerker) die samenwerkt met drie van de vier getoonde varkensbedrijven, heeft direct ingegrepen en besloten dat het vlees van deze bedrijven niet meer onder het Beter Leven-keurmerk op de markt wordt gebracht.
De Dierenbescherming heeft de tekst op haar website aangepast. Waar voorheen stond dat het Beter Leven-keurmerk betere levensomstandigheden garandeert, staat er nu dat het keurmerk ervoor zorgt dat dierenwelzijn wordt gecontroleerd.
Alles leuk en aardig, maar hoe verklaart het zich voor de consument zelf ? Ik ben eerlijk met jullie : ik heb nooit geloofd in de BeterLeven keurmerken, en heb er dan ook nooit op geanticipeerd, daarom verbaasde mij dit deel van het geheel niet. Het wantrouwen bij consumenten is goed te begrijpen: als een keurmerk dat “beter leven” belooft toch zulke beelden oplevert, voelt de schapkeuze in de supermarkt onbetrouwbaar. Tegelijkertijd wil je niet gedwongen worden tot ultra-bewerkte vleesvervangers vol E-nummers, zout en isolaten als je gewoon een eerlijk, onbewerkt stuk vlees wilt eten. Wat dan ?
Gelukkig zijn er heel duidelijke, concrete richtlijnen om vlees te kopen waarbij dierenwelzijn wél aantoonbaar hoog ligt,zonder dat je afhankelijk bent van de marketing van een supermarkt-keurmerk. Ik geef je wat richtlijnen .
* DIRECT BIJ DE BOER KOPEN, ZEER KORTE KETEN
Dit is voor veel consumenten de meest betrouwbare optie, omdat je de schakels zoals transport en anonieme megaslachterijen ertussenuit haalt en met eigen ogen ziet hoe de dieren leven. Een boer die trots is op zijn bedrijf, laat je de stallen of weides zien. Bij varkens betekent goed leven dat ze naar buiten kunnen, kunnen wroeten in de modder/aarde, stro hebben om in te liggen en hun krulstaart nog hebben , staarten couperen is bij biologische en vrije-uitloopvarkens ten zeerste verboden. Steeds meer boeren laten hun dieren slachten bij een kleine, regionale slachterij of via een mobiele slachtunit op het erf. Dit bespaart de dieren urenlang stressvol veetransport. Vraag de boer gerust waar en hoe er geslacht wordt. Zoek op platforms zoals Lekkerder bij de Boer, Boeren & Buren, Kopen bij de Boer, of zoek op termen als “biologisch varkensvlees direct van de boer” of “buitenvarkens” in jouw regio. Vaak kun je daar vleespakketten bestellen, zeker ook handig voor in de vriezer !!
* DE BIOLOGISCHE SLAGER + HET EUROPESE BIO-KEURMERK ( het groene blaadje )
Als je niet altijd naar een boerderijwinkel kunt rijden, is de biologische slager of vlees met het Europese biologische keurmerk, het groene blaadje, ook wel EKO of Demeter voor biologisch-dynamisch, de beste standaardkeuze. Waar 1 ster Beter Leven eigenlijk een iets aangepaste gangbare stal is ,vaak nog steeds op roostervloeren zonder weidegang, gelden voor Biologisch en 3 sterren Beter Leven keiharde wettelijke eisen. Er is altijd uitloop naar buiten en veel meer leefruimte. Er is geen sprake van gecoupeerde staarten, dit mag wettelijk niet in de bio-sector; de dieren moeten genoeg afleiding en ruimte hebben zodat ze elkaar niet bijten.
Er is voer zonder preventieve antibiotica of genetisch gemodificeerde soja, en strikte, onafhankelijke controle door Skal Biocontrole in opdracht van de overheid, niet alleen door een stichting van de sector zelf. Een echte bio-slager kent zijn boeren bij naam en kan je precies vertellen op welke boerderij het varken heeft gelopen.
* LET GOED OP DE TERM “ BUITENVARKENS OF “ BOSVARKENS “
Naast het bio-keurmerk zijn er kleinschalige initiatieven zoals Buitenvarken, Beemsterlant’s Varken of lokale bosvarkenshouders waarbij varkens het hele jaar door buiten in de wei of het bos leven. Vaak hebben deze boeren geen duur keurmerk aangevraagd vanwege de papierwinkel, maar overtreffen ze alle keurmerkeisen ruimschoots. Wil je zeker weten dat je goed vlees op je bord hebt? Gebruik dan deze vier vuistregels:
- LET OP KEURMERKEN als Europees Bio-keurmerk (groene blaadje), EKO, Demeter of 3 sterren Beter Leven.
- LET OP LEEFOMGEVING zoals Buitenuitloop en wroetmogelijkheid (stro/aarde
- LET OP LICHAMELIJKE INTEGRITEIT als intacte krulstaart., een krulstaart bewijst dat het varken genoeg ruimte en afleiding had.
- LET OP HERKOMST EN KETEN als naam van de boerderij bekend bij de slager of op het etiket (korte keten).
Wat je beter kunt laten liggen is alles zonder keurmerk, of 1 ster Beter Leven (het minimale basisniveau), dieren die hun hele leven binnen op betonnen roosters staan, gecoupeerde (afgeknipte) staarten (nog steeds standaard bij gangbaar en 1 ster), en anoniem supermarktvlees waar alleen “Herkomst: Nederland” op staat.
Omdat echt biologisch vlees of vlees direct van de boer duurder is dan kiloknallers of 1-ster-vlees, kiezen veel mensen ervoor om iets minder vaak vlees te eten, bijvoorbeeld 3 à 4 keer per week in plaats van elke dag, en dan te kiezen voor een echt goed stuk vlees van de bio-slager of boer. Zo blijft het betaalbaar, eet je 100% onbewerkt en weet je zeker dat het dier een goed leven heeft gehad.
We hoeven nu echt niet massaal op de ultra bewerkte vleesvervangers te springen. Het probleem was niet het vlees, maar de fabriek. Wat je op tv zag, gebeurt in megastallen waar varkens op elkaar gepropt zitten. Een varken dat lekker buiten in de modder wroet bij een goede boer, heeft een prima leven. Je verruilt iets echts voor een chemie-doos. Een goed stuk vlees is gewoon één ding: vlees. Een vleesvervanger uit de fabriek is vaak een knutselwerkje van soja-poeder, geur- en smaakstoffen, zout en bindmiddelen om het op vlees te laten lijken, uitgezonderd van enkele uitzonderingen op de regel. Het moraal van het verhaal : gewoon minder, maar beter. Eet liever drie keer per week een echt goed stukje vlees van de bio-slager of de boer, dan elke dag nep-vlees uit een plastic bakje. Dan eet je puur, het dier heeft goed geleefd en je portemonnee trekt het ook nog.

ECHT VLEES BAK JE IN EEN ECHTE PAN…..
Eerder besteedde ik aandacht aan gietijzeren pannen, ook in dit verhaal wil ik dit gaan uitlichten. Waarom ? Omdat een ECHT goed stuk vlees valt of staat bij een goede bereiding in een juiste pan. Het is niet voor niets, dat echte chefkoks alleen ( net als ik, al ben ik geen chefkok hahaha ) zweren bij echte gietijzeren pannen, meestal gepolijste gietijzeren pannen. Wil je meer lezen over gietijzeren pannen,
KLIK DAN HIER .Gietijzer heeft een enorme thermische massa. Dit betekent dat de pan veel warmte kan opnemen en vasthouden, zelfs wanneer er een koud, vers stuk vlees uit de koelkast of van de boerderij in wordt gelegd. Lichte pannen (zoals aluminium of dun roestvrij staal) verliezen direct hun temperatuur zodra het vlees de bodem raakt.Het vlees gaat dan ‘koken’ in zijn eigen vocht in plaats van te bakken. Gietijzer daarentegen geeft zijn opgeslagen warmte met brute kracht af, waardoor de kerntemperatuur van de pan stabiel blijft en de vleessappen direct geseald worden.
Daarnaast is daar ook de zogenoemde maillardreactie. De Maillardreactie is een chemische reactie tussen aminozuren (eiwitten) en reducerende suikers die optreedt bij temperaturen boven de 140 °C tot circa 165 °C. Omdat gietijzer gelijkmatig extreme temperaturen kan bereiken en vasthouden, ontstaat er in een gietijzeren pan die kenmerkende, diepbruine, krokante korst vol umami-smaken. Dit is precies wat je wilt bij puur vlees: geen verlies van smaak, maar een concentratie van pure smaaknoten.
Gietijzer staat bekend om zijn gelijkmatige warmteverdelingen, wat zorgt voor geen enkele “ hot spot “ in de gehele pan. Hoewel gietijzer van nature de warmte iets langzamer geleidt dan koper of aluminium, compenseert het dit ruimschoots door zijn dikte. Een dikke gietijzeren bodem verdeelt de warmte van de warmtebron volkomen egaal over het hele oppervlak. Er ontstaan geen ‘hot spots’ die je vlees op bepaalde plekken laten verbranden terwijl het elders rauw blijft. Je krijgt een gelijkmatige garing van rand tot kern.
Een goed ingebrande (seasoned) gietijzeren pan is bedekt met gepolymeriseerde oliën en vetten. Dit is een hard,glasachtig laagje dat door hitte chemisch aan het metaal is gebonden. In tegenstelling tot synthetische anti-aanbaklagen (zoals Teflon) die bij hoge temperaturen giftige stoffen kunnen afgeven en op den duur beschadigen, wordt gietijzer steeds beter en zwarter naarmate je hem vaker gebruikt. Het sluit het ruwe ijzer af en zorgt ervoor dat je pure stuk vlees – dat prachtig vetmarmering van de boer bevat – moeiteloos loslaat zodra de korst gevormd is. Gietijzer is puur metaal en bevat geen schadelijke weekmakers, PFOA’s of andere chemische toevoegingen.
De gepolijste gietijzeren pannen hebben dus de grote voorkeur van de chefkoks om hun mooie pure stukjes vlees in te bereiden. Waar standaard gietijzer een korrelige ‘zandstructuur’ heeft die je jarenlang moet inbranden om glad te krijgen, is een gepolijste pan (via CNC-frezen) direct vanuit de fabriek spiegelglad. Vlees, eieren en vis glijden er veel sneller overheen. Het is ook fijner om te reinigen. Zonder de microscopisch kleine putjes van ruw gietijzer blijven er minder eiwit- en bakresten achter. Even afspoelen en droogvegen is vaak al genoeg, wat in een drukke restaurantkeuken goud waard is. Doordat het oppervlak volledig vlak is, maakt een stuk vlees over de hele oppervlakte 100% direct contact met het hete metaal (in plaats van alleen op de ’topjes’ van een ruwe pan). Dat zorgt voor een nog gelijkmatigere en krachtigere Maillard-korst. Vroeger (vóór de jaren ’50) werden bijna alle gietijzeren pannen machinaal glad gepolijst. Tegenwoordig doen alleen nog de duurdere, ambachtelijke topmerken dit, omdat het arbeidsintensief is. Chefs kiezen hier bewust voor vanwege die superieure bakkwaliteit. Kortom: je combineert de brute warmtecapaciteit van gietijzer met het bakgemak van een moderne anti-aanbakpan, maar dan 100% puur en natuurlijk!
SLOTWOORD :
Eet ik vlees ? Nee. Al bijna 40 jaar niet. Maar als ik het wel zou eten, dan is mijn keus snel gemaakt. Daar heb ik nooit een seconde over na moeten denken, en zal dit ook niet na deze heftige beelden nooit veranderen. Als ik vlees koop, koop ik het direct bij een boer ( voor vriendlief en gasten bijvoorbeeld ), ik weet niet beter. Keuzes blijven altijd bij jezelf.
Gerelateerd
Reacties