Gember, het wonder-worteltje

Gember is inmiddels niet meer weg te denken uit de voedselindustrie. Het wordt ontzettend veel verwerkt in talloze producten, we drinken liters gemberthee, we koken met gembersiroop, we gebruiken het vers om ons eten wat meer smaak en pit te geven, kortom….waar zouden we zijn zonder gember? 

Het is niet alleen ontzettend lekker en kruidig, gember heeft ook wetenschappelijk onderbouwde gezondheidsvoordelen. Al decennia’s lang staat gember bekend als verwarmend, versterkend en rustgevend voor de maag. In dit uitgebreide artikel alles over deze zeer bijzondere wortel.

SAM_6443-1200x800

WAT IS GEMBER?

Gember is een wortelknol van de gemberplant. De Indonesische benaming van gember is Djahé, een naam die in Nederland ook vrij veel wordt gebruikt. Het gaat erg ver terug in de tijd, al in de middeleeuwen werd het gebruikt om voedsel op smaak te brengen. Gember eet je niet puur, maar verwerk je door gerechten. Gember is meest populair in poedervorm. Deze worden meest verkocht. Daarnaast kun je het ook geconfijt en als siroop kopen. Gember wordt tevens veel gebruikt in tal van voedingsmiddelen, zoals gemberbier, frisdranken en gemberjam. Het belangrijkste, meest actieve ingrediënten in gember zijn de vrij prikkelende verbindingen gingerol en shogaol. Daarnaast zijn er o. a ook nog aanwezig: gingerdion, gingerdiol, beta-caroteen, en. . . . . curcumine. Juist, de stof die we ook vooral in kurkuma tegenkomen. In Aziatische Indische en Arabische landen wordt gember al eeuwenlang beschouwd als geneesmiddel. En dat is niet voor niets want het rijtje aan gezonde voordelen is inderdaad nogal indrukwekkend. Gember dankt zijn goede naam in de medicinale hoek door de vele bouwstoffen en vitaminen die zorgen voor tal van gunstige effecten op tal van kwalen. Zoals eerder geschreven bezit gember de bouwstoffen gingerol , shogaol en ook zingilberene. Deze stofjes hebben antioxidante eigenschappen die je lichaam helpen te beschermen voor o. a hart en vaatziekte en kanker. Ook zitten er in gember allerlei vitamnen, mineralen , eiwitten, water, vezels en koolhydraten. Aanwezige vitaminen zijn o. a vitamine B1, B2, B6 en vitamine C. Mineralen als kalium, zink, ijzer, calcium en koper zijn ook ruim aanwezig in de gemberwortel.  Maar de medicinale werking komt dus met name door de drie bouwstoffen.

Gingerol is een bio-actieve stof. Bio-actieve stoffen zijn geen vitaminen of mineralen, maar zuiver plantaardige voedingsstoffen die zeer gezond zijn te noemen. Door deze bio-actieve stoffen verkrijgen groente en fruit bijvoorbeeld ook hun mooie felle kleuren. Gingerol staat voornaam bekend om misselijkheid/braken te verminderen. Tevens helpt het om gezwollen ontstoken gewrichten te verminderen. We herkennen gember vooral aan de vrij scherpe smaak.

 Dit is afkomstig van de stof shogaol. Shogaol is de stof die helpt tegen kanker en hart en vaatziekten. Daarnaast geeft deze stof een pijnstillende werking. Als gember gedroogd wordt, smaakt het scherper. Dit komt omdat gingerol omgezet wordt in het veel scherpere shogaol. Wanneer verse gember gekookt wordt verandert gingerol in zingeron.

Zingilberene is een olie dat nauw samenwerkt met gingerol. Het zorgt o. a voor een goede spijsvertering. Gember bezit ook een aantal enzymen die de stoelgang bevorderen. Gember is ook het meest natuurlijkste middeltje om een opgeblazen gevoel/opgezwollen buik te verminderen. Alsof dit alles nog niet genoeg is, bevordert dagelijks eten van gember ook de bloedcirculatie, en werkt het ontgiftend. Als je moeite hebt om voedsel te verteren is gember ook je beste vriend. Gember zorgt namelijk voor een betere speeksel-aanmaak. Gember werkt ook zeer effectief tegen migraine. Het werkt verwarmend, maar tevens verkoelend tegelijk. Gebruik je net als ik de verse wortel, dan heb je meteen ook een goede vocht regulering te pakken. Ook werkt gember verrassend goed bij verkoudheid en de aanverwante klachten. Zo lost het slijmvorming op en verhelpt/vermindert zo het hoesten aanzienlijk, en het droogt overmatig vocht, waardoor loopneuzen en zelfs slijmvliesontstekingen minder kans krijgen.

Een van de grootste ( en meteen mest onderschatte) voordelen van gember is het tot rust brengen van een onrustige maag. Een stukje geraspte gember koken en zeven en drinken helpt de maag tot rust te komen. Gember helpt met name de spijsvertering te verbeteren door het afbreken van eiwitten en vetten te bevorderen. Dit kan ervoor zorgen dat vervelende klachten als flatulentie, gasvormingen en verstoppingen uitblijven waardoor ons immuunsysteem krachtig blijft. 

Gember staat bekend om zijn hulp tegen misselijkheid. Deskundigen zijn er nog steeds niet helemaal over uit hoe dat nu precies werkt, maar vermoed wordt dat gember stofjes bevat die één zelfde werking hebben als medicatie tegen misselijkheid. Er is geen consensus over de juiste dosering, maar de meeste studies/onderzoeken wezen uit dat deelnemers tussen de 0,5 en 1,5 gram gemberwortel per dag ervoeren als werkzaam. Gember kan helpen tegen allerlei soorten misselijkheid, zoals zwangerschaps-misselijkheid, misselijkheid na een chemo-kuur, of algemene misselijkheid. 

SAM_6444-1200x800

GEMBER GEVAARLIJK?

Goed, niets dan lof over deze geweldige wortel. Maar toch zit er een kleine kanttekening bij. Want net als bij alle andere voedingsmiddelen het geval is, of deze nu 100% puur en natuurlijk zijn of enkel kunstmatig, teveel is nooit goed. En kan het juist een averecht effect opleveren, en je gezondheid meer schaden dan goed doen. Dit gaat ook op voor gember. Gember kun je vrij guitig gebruiken, maar maak het ook weer niet te bont. De aanbevolen doseringen lopen nogal uiteen, ik persoonlijk zou een veilige marge aanhouden van niet meer dan een kleine eetlepel( poeder) per dag, Meest aanbevolen wordt niet meer dan 1000 mg per dag wat neerkomt op een gram. Gebruik dan ook niet meer dan een klein stukje verse gemberwortel-rasp door je voeding. Je kunt de rasp het beste even laten trekken en dan zeven.

Daarnaast zijn er nog een paar punten waar rekening mee moet worden gehouden:

  • Gebruik geen gember als je last hebt van galstenen.
  • Neem gember niet gelijktijdig in met aspirine. Gember heeft een negatieve invloed op de opname van de aspirine. Gember eten na inname is overigens niet gevaarlijk.
  • Gebruik geen gember bij hoge koorts/hitte verschijnselen.
  • Pas op met gember tijdens de zwangerschap. Alhoewel de berichten gunstig zijn tegen zwangerschapsmisselijkheid, is het meest verstandig om er voorzichtig mee om te springen. Wil je tijdens je zwangerschap gember gebruiken, neem dan het beste even contact op met een arts voor de juiste gerichte adviezen.

Gebruik je gember dus verkeerd/overmatig, dan kan het juist alle genoemde klachten in de hand werken dan verminderen. Overdrijf dus nooit met de doseringen. Je lichaam kan dan erg anders reageren , waaronder het maag/darmkanaal. Gehoorde klachten bij verkeerd/overmatig gebruik zijn diaree en overmatig zweten, dit kan zelfs zo snel gaan dat het lichaam de vochtproductie niet snel genoeg aangevoerd krijgt en er uitdrogingsverschijnselen kunnen ontstaan. Daarnaast zijn er klachten bekend als slaperigheid, duizeligheid, verwardheid en een onregelmatige hartslag. Alle reden dus om het niet te bont te maken. 

Sommige mensen reageren overgevoelig op gember. Uiteraard is het dan meest verstandig om het gebruik direct te staken. Veel gehoorde overgevoeligheid-reacties zijn tintelende mond/tong/lippen. krampen in darmen, direct na inname het enorm warm krijgen, zweten, loopneus en pijnlijke, branderige keel. Soms kunnen mensen met een overgevoeligheid voor gember niet tegen verse gemberwortel, maar wel in poedervorm verwerkt door hun voedsel. 

Gember en de voedselindustrie

Gember is niet meer weg te denken uit de supermarkt, niet alleen als verse wortel bij de groenteafdeling, maar ook in ontzettend veel producten. Gember wordt bijvoorbeeld ontzettend veel gebruikt in ( ontbijt) koeken, taart, zuivel, snoep en thee. Gember is ook een belangrijk bestanddeel in kruiden en specerijen.  Speculaaskruiden ( en dus ook speculaasjes en speculaasbrokken, gevuld speculaas enz) zou zonder toevoeging van gember zijn bekende kruidige smaak direct missen. Gember wordt ook veel gekonfijt ( is inmaken in suiker) gegeten en verwerkt. Denk aan ontbijtkoek met gemberstukjes, en in kerststollen. Gember is voor de voedselindustrie net als kaneel en suiker een zeer goedkope grondstof met veel voordeel. Het geeft iets enorm veel smaak en kleur. In de meeste voedingsmiddelen wordt gember gemengd met suiker. Dit gebeurt omdat gember anders veel te aanwezig is in een product, het heeft een zeer scherpe, kruidige smaak. De combinatie suiker/gember zorgt voor een zoete, milde, kruidige smaak, Zou meneer Peynenburg bijvoorbeeld alleen gember in zijn gemberkoek verwerken, is dit niet te hachelen, omdat de koek dan vreselijk scherp en pittig van smaak wordt. Omdat ontbijtkoek eigenlijk gewoon suikerkoek is, valt gember prima te verwerken in zo’n koek. Maar het heeft op gezondheid-gebied totaal geen enkel nut. Integendeel. Een suikerkoek is helemaal niet gezond. 

Producten met gember zijn mede dankzij deze veel gebruikte combinatie ( suiker/gember) zeer rijk aan suiker en dus helemaal niet zo gezond als vele verpakkingen claimen. Gebruik daarom geen verwerkte/bewerkte gember, maar kies voor ( liefst biologische) gemalen gemberpoeder of nog beter, verse gemberwortel. Denk ook niet dat de gangbare theesoorten uit de supermarkt zo heilzaam werken. Deze theesoorten zijn negen van de tien keer gewoon gearomatiseerd. En komt er geen spoortje echte gember in voor. Kies liefst voor biologische theesoorten uit de biowinkel. En bestudeer altijd de ingrediënten. Nog beter is, om gewoon lekker zelf je verse gemberthee te maken, want dat is echt helemaal niet zo moeilijk. Met andere lekkere, geneeskrachtige kruiden/bloemen kun je thuis je eigen knettergezonde kop thee zetten. Zo zet ik dagelijks mijn heerlijke thee met gemberwortel, rozen-apotheker, goudsbloem en Ginkon blad. Je kunt gebruiken wat je wenst. Bijvoorbeeld brandnetel, paardenbloem, mariadistel, citroenmelisse/blad, enz. Dezegedroogde bloemen/ blad en planten kun je vinden in de biowinkel en zijn niet duur. Met een zakje doe je gemiddeld vijf/acht keer ( 5/8 liter thee.) maar dat is zeer persoonlijk. 

IMG_1283

Zelf gemberthee maken? Hier is mijn “ gouden “formule:

Rasp een stukje ( duimdik) verse gemberwortel en doe deze samen met een liter water in een pan, breng al roerend aan de kook. Zeef de massa. Doe in een los theezakje een theelepel rozen-apotheker, een theelepel goudsbloem en twee Ginkon blaadjes en laat het builtje in de thee ongeveer 10 minuten trekken.  Deze thee is ook zalig om koud te drinken! Ik gebruik altijd een druppeltje stevia in mijn thee, maar dat hoeft natuurlijk niet. 

SAM_3672-1200x800

In de wintermaanden verwarm ik mij graag met dit zeer eenvoudige recept. Ik gebruik liefst mijn homemade havermelk. ( klik hier voor het recept) maar je kunt uiteraard ieder ander gewenste plantaardige melk gebruiken. 

Rasp een zeer klein stukje gemberwortel, doe deze samen met 400 ml melk in een pan en breng aan de kook. Zodra de massa kookt, zeven en enkele druppels stevia ( ik vind karamel heerlijk in dit recept!)  en een snufje ceylon kaneelpoeder toevoegen. 

SAM_3078

Deze gemberlimonade drink ik veel in de lente/zomermaanden, ijskoud. Maar in de herfst/winter is het verwarmd een zalige drank. Ik gebruik saffraan. Lees alles over saffraan, door hier te klikken. Vind je saffraan te duur of kun je het niet vinden, kun je ook een theelepel kurkuma-longa gebruiken. 

Rasp een stukje verse gemberwortel ( duimdik) en voeg dit samen met vier/vijf draadjes saffraan ( of theelepel kurkuma) en anderhalve liter water in een pan, en breng onder voortdurend roeren aan de kook. Zeef de massa en schenk over in een fles. Druppel ongeveer 10 druppels stevia bij, en laat verder afkoelen. Bewaren in de koelkast. Vind je de smaak nog te pittig? Druppel dan wat extra stevia bij. 

SAM_3076

Je kunt ook geweldig bakken met verse gemberwortel. Het geeft een baksel een zoete, scherpe smaak. Gemberkoekjes bijvoorbeeld, of wat dacht je van deze verrukkelijke gemberbroodjes ?

SAM_3081

Verwarm de oven voor op 180 graden, bekleed een bakplaat met bakpapier. Rasp een flink stuk gemberwortel. Roer de helft van de rasp door 475 gram havermoutmeel ( = havermout in de blender tot meel vermalen), 10 gram ( wijnsteen) bakpoeder, twee flinke eetlepels greensweet-stevia sweet Xtra en 350 ml havermelk Maak grote broodjes en leg op de bakplaat.

SAM_3080

Meng vier eetlepels sesamzaad en een eetlapel ceylon kaneelpoeder door de rest van de rasp en bestrooi de broodjes met het mengse;. Bak de broodjes in het midden van de oven gaar in ongeveer 35-40 minuten, blijf tussentijds controleren.

Resumerend: 

Gebruik iedere dag gember, maar wel met gezond verstand. Gebruik nooit teveel, en reageer je overgevoelig, staak het gebruik dan onmiddellijk. Gebruik liefst verse, biologische gemberwortel. Verwerk het door je voeding. Er zijn mensen die erbij zweren, maar ik raad het af, om gemberwortel rauw direct te eten. Het kan te heftig zijn in het lichaam. Verwerk het liever door je voeding, dit levert in de meeste gevallen ook een betere opname op. 

11 Reacties op “Gember, het wonder-worteltje

  1. Hier nog 1 tip Gember help ook tegen aften, een stukje gember vers of uit pot (gekonfijt) in de mond nemen en even op kauwen en op de plek drukken in de mond waar de aft zich bevind. Het brand en prikt wel wat maar helpt je heel snel van je aften probleem af.

  2. Nog n tip: Ginger shots. Heb je n juicer: Verse gember, citroensap en n ananas (voor de natuurlijke suikers). Dit sap is in de koelkast lang houdbaar en wij nemen elke dag n shotje😉 heerlijk!

      • Ik drink 2 liter verse gember thee per dag en neem bloedverduners gaat prima samen

    • Mag ik u misschien vragen of U daar iets meer over kan zeggen.
      Of daar misschien ervaring mee hebt.
      Groetjes Nel

      • Ook ik heb het nagevraagd bij de trombosedienst, want ook ik gebruik bloedverdunners. Maar volgens hen kan het geen kwaad en kan ik het gewoon blijven gebruiken. Terwijl ik toch meer last heb van hartkloppingen, Vind het zelf een beetje dubbel, en neem de gember nu om de 2 dagen ipv elke dag.

  3. ik maak 2 liter water met een bosje turkse nana (pepermunt) een flink stuk gember cm of 6 duimdik plus 3 a 4 kaneelstokjes , 3 eetlepels bio honing en dan min half uur laten trekken, zo al lekker ,maar meestal warm ik een mok op met een halve limon aan sap erin ! heerlijk !!

  4. Beste Monique.
    Kunt U mij iets meer zeggen over bloed verdunners en gemberthee.
    Bij voorbaat bedankt.
    Groetjes Nel

  5. Ik heb een bonsai ficus ginseng. De wortel ziet eruit als gember. Las dat de plant giftig is!
    Kan ik de wortel gebruiken als ginseng of gemberwortel? Is het gevaarlijk voor katten?

  6. Gember met verse citroen sap en in kombinatie grabe fruitsap (uit pak)kan dat samen gedronken worden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *