Kokoswater…hoe zit het daar nu precies mee?

In September 2016  plaatste het consumentenprogramma “ kassa!” een artikel op de website wat nogal wat stof deed doen opwaaien. Er werden twee soorten kokoswater teruggeroepen, omdat deze volgens het artikel onvoldoende waren verhit, wat mogelijk ziekmakende bacteriën kan opleveren. Het ging hier om relatief onbekende merken waaronder KING COCONUT  en het betrof enkel de literpakken. Deze “ private labeling” soorten komen uit één zelfde fabriek, KING COCONUT wordt o.a verkocht bij discounter Action, de andere merken in diverse supermarkten. 

Dit bericht deed veel stof opwaaien, omdat mensen zich plots gingen afvragen waarom kokoswater wordt verhit. De voedselindustrie en fabrikanten brengen al deze kokoswatertjes immers als 100% puur, sommige merken suggereren ook geen concentraten te gebruiken.  Hoe zit het nu eigenlijk met kokoswater? Ik ben erin gedoken.

WAT IS KOKOSWATER PRECIES?

Kokoswater wordt nog altijd verward met kokosmelk, wat op zich best een logische gedachte is. Maar kokosmelk is iets geheel anders dan kokoswater. Kokosmelk wordt gemaakt van het kokosvlees in de kokosnoot. Kokosmelk heeft ook een witte kleur en een melk-achtige substantie. Kokoswater is transparant, en is, na gewoon water, het meest natuurlijkste beetje vocht ter wereld. De kokosnoot zelf maakt tijdens het groeien en rijpen zelf kokoswater aan. De kokosnoot neemt regenwater op en wordt door de aanwezige vezels in de noot gefilterd, en bewaard in het binnenste gedeelte van de kokosnoot. Door het filteren worden alle bevuilde stoffen en bacteriën uit het regenwater gehaald en blijft er een steriel, schoon water over. De kokosboom voegt tijdens de groei mineralen en vitaminen toe aan het kokoswater. Hoe prachtig is moeder-natuur……

Zowel jonge kokosnoten ( groen van kleur) als de harde bruine kokosnoten bevatten kokoswater. Op de vele verpakkingen van kokoswatertjes zien we de groene jonge kokosnoten afgebeeld, opengesneden, met een rietje erin. Dit beeld zien we ook veel op straat, markten en evenementen. Het grappige is, dat juist enkel de bruine harde kokosnoten worden gebruikt om kokoswater te produceren. Dit heeft o.a te maken met de moeilijkheid om een bruine kokosnoot te kraken. Ik begin er eerlijk gezegd thuis ook zelden aan, want jee, wat is dat een helse klus. De jonge groene kokosnoten zijn zeer eenvoudig te openen, en geeft daarom erg veel gebruiksgemak. De bruine harde kokosnoten worden in de fabriek mechanisch gekraakt, om het water op te vangen en te verwerken. Sommige fabrikanten gebruiken wel specifiek jonge groene kokosnoten, maar de algemene kokoswater-productie is afkomstig uit de harde bruine noot. 

 

GEZONDHEID

Kokoswater is net als water, een gezonde drank. . Het heeft een streepje voor op gewoon water omdat er voedingsstoffen aanwezig zijn. Kokoswater levert zeer bruikbare mineralen, bijvoorbeeld calcium, kalium, sodium, en magnesium. Een glas kokoswater kan je al een ruime voorziening geven aan essentiële mineralen, per 100 ml is dit gemiddeld:

4% vitamine C

5% kalium

6% magnesium

7% sodium

4% koper

2,4% calcium

Kokoswater wordt vaak gepromoot als de “perfecte sportdrank”. De claim is dat het directe hydratatie biedt en mineralen (elektrolyten) efficiënter aanvult dan water. Echter, de wetenschap is genuanceerder.. Studies uit 2017 lieten echter zien dat dit niet het geval was . Andere studies vertellen weer wel, dat er enige hydratatie en mineraal-aanvullingen plaatsvinden na het sporten. Er is dus nog veel meer onderzoek nodig, om vast te stellen, of kokoswater werkelijk bijdraagt aan een goede aanvulling na het sporten.  Aan kokoswater worden nog veel meer ( niet onderbouwde) gezonde voordelen gekoppeld, zoals een middeltje tegen een kater, een boost voor de spijsvertering, een stralende huid en het kan mogelijk helpen bij het verlagen van de bloeddruk. 

 

 

Kalium is de ster van kokoswater. Het bevat per 100 ml vaak net zoveel kalium als een banaan. Magnesium en calcium zijn aanwezig in bescheiden, maar nuttige hoeveelheden. Mineralen zijn elementen. Ze kunnen niet kapot gaan door verhitting (pasteurisatie). In een pak uit de supermarkt zit dus nog steeds bijna evenveel kalium als in een verse noot. Waar het echter niet hoog in scoort zijn vitaminen. Kokoswater bevat van nature slechts kleine beetjes vitamine C en B-vitaminen. Het is geen significante bron van vitaminen in een dagelijks dieet. In tegenstelling tot mineralen, zijn vitaminen (zoals vitamine C) wél gevoelig voor verhitting en licht. Bij het verpakken in de fabriek gaat een deel van deze kleine hoeveelheid vaak verloren. Drink kokoswater voor de mineralen (kalium) en de smaak, maar vertrouw er niet op voor je vitaminen.

 

 

Kokoswater smaakt wat flauw, lichtelijk naar kokos. Velen vinden de smaak dan ook tegenvallend. Maar er zijn ook erg veel mensen die het heerlijk vinden ( waaronder ik er eentje van ben) Aan heel veel kokoswatertjes worden smaakjes toegevoegd in de vorm van vruchtenconcentraten en/of natuurlijke aroma’s. Zoals je kunt lezen, is kokoswater meer dan gezond, en een fijn drankje om je dagelijks mee te verwennen. Tenminste……als je de JUISTE soorten kiest. Want de crux ligt hem vooral in de enorme wildgroei die er na de kokosolie op kokoswater kwam. 

DE KOKOSNOTEN DIE WORDEN GEBRUIKT…

Jaren geleden stond ik , in verband met mijn zelfonderzoek naar kokosolie, in contact met een producent van kokosolie in Sri Lanka, die daar het grootste deel van het jaar op zijn eigen kleine plantage woonde om kokosolie te maken. Hij heeft mij veel verteld over de echte productiemethoden achter de kokosindustrie, waaronder ook kokoswater. Hij stuurde mij onderstaande foto’s toe van de drie meest gebruikte soorten kokosnoten voor kokoswater .Er zijn welgeteld drie soorten kokosnoten, die allen kokoswater geven. Dit zijn:

De jonge kokosnoten. Deze worden direct na de pluk gebruikt. 

Daarnaast heb je de king kokosnoten. Deze worden enkel gebruikt voor het kokoswater, ook industrieel. 

De bruine ( meest bekende) kokosnoot. Dit is eigenlijk niet de noot, maar de PIT van een kokosnoot. Een maand na de pluk worden deze pitten uit de noot gehaald. 

In alle drie de noten vinden we water,

Wist je, dat ECHT puur vers kokoswater hooguit twee / vier uur houdbaar is nadat het uit een kokosnoot komt ? Als je het koel bewaart kun je het uiterlijk 24 uur bewaren. Het wordt echt ondrinkbaar, en krijgt een erg vieze geur en smaak. Dat een pak kokoswater maandenlang ongekoeld in een schap kan staan, terwijl het “echte werk” na vier uur al zuur wordt, bewijst dat er een enorme technologische kloof gaande is. Om kokoswater commercieel verkoopbaar en “veilig” te maken, passen fabrikanten een arsenaal aan technieken toe die de natuurlijke matrix van het water volledig veranderen. De meest gebruikte methode is verhitting. 

CONCENTREREN

Kokoswater wordt meest geproduceerd d.m.v concentratie. Het water wordt verhit en weer teruggebracht tot een soort siroop. Hieraan wordt  dan meestal water toegevoegd. Deze kokoswatertjes vinden we bijvoorbeeld erg veel terug in toko’s, en discounters. Als er een verhittingsproces plaatsvindt, gaan uiteraard erg veel vitaminen verloren. Ook verliest het kokoswater nuttige enzymen. Vitaminen zoals vitamine C en bepaalde B-vitaminen zijn hittegevoelig. Bij het verhitten tot concentraat worden deze moleculen letterlijk afgebroken. Vers kokoswater bevat levende enzymen (zoals fosfatase en peroxidase) die helpen bij de spijsvertering en stofwisseling. Deze overleven temperaturen boven de 45-60°C meestal niet. Om de verloren smaak van het “dode” concentraat te compenseren, voegen fabrikanten vaak (natuurlijke) aroma’s of extra suikers toe, wat het nog verder verwijdert van het natuurlijke product. Deze methode wordt meest gehandhaafd omdat het erg goedkoop is voor een fabrikant om te produceren, maar heeft inhoudelijk nog maar weinig met echt kokoswater te maken. We kunnen dit een beetje vergelijken met de suikerbiet. Daar blijft na de bewerkingen ook helemaal niets meer van over dan de zoete smaak. 

VERHITTING

Om bacteriën te doden, worden de meeste kokoswatertjes hoog tot zeer hoog verhit. Hoe dan ook, ieder merk/soort kokoswater ( ook biologisch of niet gemaakt van concentraten) heeft een degelijke verhitting ondergaan om het water wettelijk verkoopbaar te mogen maken. De voedselveiligheid moet wettelijk zijn gegarandeerd, en daarom moet er worden verhit. 

Kokoswater is zeer kwetsbaar en onderhevig aan bederf. Daarom moet het direct uit de noot worden geconsumeerd of koel worden bewaard. Door pasteurisatie worden aanwezige bacteriën gedood en de kokoswatertjes langer houdbaar gemaakt. Bovendien geeft het verandering aan de smaak. Er zijn gelukkig andere methoden om bacteriën te doden, en het ligt dus sterk aan hoeveel een fabrikant investeert in zijn product om het meest voedzaam en puur aan te bieden. Andere methoden om de voedselveiligheid te garanderen kost meer geld, en dit betalen we vaak ook mee in de verkoopprijs. Zo’n methode is bijvoorbeeld een hoge druk ( HPP) Dit gebeurt veel bij biologische merken. 

 

Een merk, die investeert in zijn product is het merk REBEL KITCHEN. Deze flesjes zijn erg moeilijk te vinden, maar steeds meer biologische winkels en supermarkten verkopen deze pure en onbewerkte kokoswaters. Het wordt onder een hoge druk iets langer houdbaar gemaakt, al ligt de uiterste houdbaarheidsdatum op maximaal zo’n twee maanden na productie. Er worden jonge kokosnoten gebruikt. Dit water kun je na openen in de koelkast maximaal 24 uur bewaren, maar ook dan kan het al niet meer echt drinkbaar zijn.

 

Vaak worden kokoswatertjes én verhit, én zijn geconcentreerd. Dit levert in principe meestal net zoveel voedingswaarden op als gewoon water. Deze soorten verkopen hun water als “ 100% kokoswater” en vertellen erbij dat er bijvoorbeeld geen suikers aan zijn toegevoegd. Maar meer dan een pak duur water is het meestal niet, met in het ergste geval een flinke lading suiker op de koop toegelegd. Wanneer een fabrikant “natuurlijke aroma’s” op de verpakking zet, klinkt dat geruststellend, maar in de praktijk is het een slimme manier om de consument te misleiden. Een “natuurlijk aroma” hoeft wettelijk gezien niet eens uit een kokosnoot te komen. Het mag uit alles uit de natuur worden gewonnen (planten, schimmels, bacteriën), zolang de chemische structuur maar lijkt op die van kokos. Het aroma wordt gebruikt om de “muffe” of platte smaak van het verhitte concentraat te verbloemen. Je proeft dus eigenlijk een laboratoriumrecept dat is ontworpen om je hersenen te laten denken dat je een verse kokosnoot drinkt. 

 

SUIKERS EN ANDERE MEUK

Er worden aan heel veel merken/soorten suikers en andere hulpstoffen toegevoegd om kokoswater langer houdbaar te maken en smaakvoller. Dit gebeurt vooral bij soorten die dubbel zijn verhit, waardoor de smaak zo goed als volledig is verdwenen. Naast de suikers zelf leveren deze kokoswatertjes  in de meeste gevallen nul komma nul nuttige en bruikbare voedingswaarden. Fabrikanten voegen vaak suikers toe (zoals fructose of rietsuiker) om twee redenen. De eerste is de consistentie. Elke verse kokosnoot smaakt anders. Door alles terug te brengen naar een concentraat en er suiker bij te gooien, smaakt elk pak in de supermarkt exact hetzelfde. Het ironische is dat kokoswater vaak wordt gepromoot als de “natuurlijke sportdrank” vanwege de elektrolyten ($K$, $Mg$, $Na$). Hoewel mineralen zoals kalium de verhitting wel overleven, verandert de biobeschikbaarheid. In een natuurlijke matrix (vers water) worden deze stoffen vaak beter door het lichaam opgenomen dan in een zwaar bewerkte vloeistof waar de rest van de actieve stoffen uit zijn gesloopt. 

 

 

Voor deze goedkopere producties worden tevens vaak “ gedipte” kokosnoten gebruikt. Dit is een groot probleem bij de zogenaamde jonge witte kokosnoten die je vaak in de schappen ziet (met die gepunte witte bovenkant). Jonge kokosnoten zijn zeer gevoelig voor schimmel op de buitenkant. Om ze maandenlang transporteerbaar te maken per schip, worden ze in een bad van natriummetabisulfiet of soms zelfs formaldehyde gedoopt om ze wit te houden en schimmelvrij.  Deze chemicaliën kunnen net als bestrijdingsmiddelen op een bananenschil, naar binnen sijpelen en het vlees en water in de noot aantasten. Hoewel de schil van een kokosnoot dik is, is deze poreus. Onderzoek en inspecties hebben aangetoond dat deze chemicaliën  kunnen doordringen tot in het vruchtvlees en het water, zeker als de noot tijdens transport lichte beschadigingen oploopt. Andere methoden die we in veel kokoswatertjes aantreffen zijn naast de gepasteuriseerde hittebehandelingen, toevoegingen van smaakstoffen, uit concentraat gemaakt, zijn de soorten die zijn vervaardigd met kokoswater afkomstig uit aluminium vaten. Ook worden er vaak GMO kokosnoten gebruikt. 

 

Voor de productie van kokoswater uit concentraat wordt de “siroop” vaak opgeslagen in grote industriële vaten. Kokoswater is van nature licht zuur. Wanneer dit in direct contact komt met aluminium (zonder de juiste beschermlaag of bij beschadiging van de coating), kan er aluminium-uitloging plaatsvinden. Dit metaal komt dan in het product terecht dat jij uiteindelijk drinkt. Bij de goedkoopste productielijnen in Aziatische landen zijn de kwaliteitscontroles op deze vaten helaas niet altijd optimaal.

 

VERSE KOKOSNOTEN VAN DE MARKT

In Nederland zien we ze ook steeds vaker op markten. De geschilde verse jonge kokosnoten, met een rietje kant en klaar om gekocht en leeggedronken te worden. Het lijkt zeer vers en puur, maar ook hier kan er flink worden  gesjoemeld. Ook is het oppassen geblazen. Want veel marktkooplieden nemen het niet zo nauw met hygiëne en voedselveiligheid, waardoor je ook risico loopt ziek te worden na het drinken uit zo’n luxe voor-jou-speciaal-opengesneden kokosnoot. 

Vele kokosnoten worden in markthallen ingekocht. Deze zijn vaak deels geschild ( de bovenkant naar een punt gesneden) of geheel geschild, en in plastic verpakt. Deze verpakte varianten kunnen zijn gevuld met een kokoswater-concentraat om de houdbaarheid te garanderen. Het water is dus niet puur, en al zeker niet vers. Daarnaast moet je op de volgende punten letten:

– de kokosnoot moet gekoeld worden aangeboden. Meestal liggen de kokosnoten in bakken met ijs, als dit naar behoren wordt gedaan. 

– de kokosnoot moet nog dicht zitten. Pas bij aankoop moet het bovenste gedeelte worden afgehakt, zodat jij direct met een rietje het water uit kunt drinken.

– de kokosnoten moeten nog voor een deel in de schil zitten. Alhoewel ook hiermee gesjoemeld wordt, geeft het wel de beste garanties. Geheel afgeschilde kokosnoten en al helemaal de verpakte kunnen zijn bewerkt. 

– liggen de kokosnoten niet gekoeld, maar zijn deze nog wel geheel gesloten, kun je deze ook veilig opdrinken na openen. 

– Zijn de kokosnoten én geopend, en alvast van een rietje voorzien, kun je deze het beste laten staan. 

WELKE NU WEL, EN WELKE NU NIET ? 

Nu je alle kennis hebt kunnen opslaan die je nodig hebt om echt puur kokoswater te vinden, gaan we naar de hamvraag : welke wel / welke niet ? Ik hoop dat het je duidelijk is geworden dat je ver weg moet blijven van geconcentreerde en gesuikerde kokoswatertjes. Je kunt van ieder merk gemakkelijk op internet opzoeken hoe de kookwater wordt geproduceerd. Waar je op moet letten :

 

• KIES BIOLOGISCH. waarom is dit belangrijk ? Dit verbiedt het dippen in schadelijke chemicaliën zoals formaldehyde.
• KIES HPP (Koudgeperst) IN GLAS. Dit vermijdt aluminium vaten en hitte.

 

Uiteraard is het allerbeste om een verse kokosnoot te kraken en meteen het water uit te drinken. Dichter bij de bron kom je niet. KLIK HIER om te lezen hoe je zeer eenvoudig zelf een kokosnoot kraakt.  Wees je ervan bewust, dat alle kokoswatertjes die op de markt zijn verschenen, een bewerking hebben ondergaan wat de voedingswaarde altijd reduceert of in het ergste geval totaal vernietigt.

 

 

 

 

Nog een weetje: in Juli 2014 ontdekte de New York Times dat er evenveel voedingswaarde zit in een banaan en een glas water…….Hou er rekening mee, dat kokoswater vooral draait om marketing…Wil je echt kokoswater drinken, neem de moeite om een verse ( liefst biologische) kokosnoot ergens te scoren en open te maken 😉