Kefir, alle ins and outs en hoe je het eenvoudig zelf kunt maken!

In 2014 schreef ik mijn eerste artikel over kefir. In die periode was het sterk in opkomst. We zijn inmiddels vijf jaar verder ( 2019 ) en kefir heeft zijn plek ingenomen in vele supermarkten, biowinkels en speciaal-winkels. On line is er een bloeiende business ontstaan waar er veel wordt verdiend aan de water en melk korrels.

Ik vind het een fijne ontwikkeling. Kefir is namelijk knetter-gezond. En hoe meer consumenten ermee in aanraking kunnen komen, hoe beter.
Helaas, ook kefir ontkomt echter niet aan gesjoemel , gesleutel en geknutsel in de voedsel en levensmiddelenindustrie. Zeker in supermarkten moeten we ons afvragen hoe “ echt” de kefir is. Er zijn, industrieel bekeken, nogal wat productie-methoden. Als je zelf kefir maakt, weet je, dat het voornamelijk om veel geduld vraagt om te fermenteren. Dit zijn belangrijke processen, die voor de voedselindustrie teveel tijd ( en dus geld ) kosten, waardoor er naar andere oplossingen is gezocht. Dit zijn de zogenoemde MILDE kefir varianten geworden.
Deze kefir wordt veelal gemaakt met een kefir-cultuur in poedervorm. Dit zorgt voor een versnelde productie. Deze culturen kunnen meerdere bacteriën en gisten bevatten. Het geeft weinig tot geen koolzuurvorming en bevat amper tot geen alcohol. Dit wordt meestal opgelost met verdikkingsmiddelen en aroma’s. In sommige gevallen kunnen we wel een “ echte” kefir terugvinden in supermarkten, maar het is zeldzaam.
In dit artikel vertel ik wat de wetenschap zegt over kefir. En leg ik uit, hoe je thuis van zowel water als melk korrels oneindig kefir kunt maken. KLIK HIER, om alle standaard achtergrond informatie te lezen over kefir.

KEFIR HOMEMADE VERSUS SUPERMARKT / WINKEL

Misschien heb je jezelf ooit al eens gewaagd aan een pak “ kefir” uit de supermarkt. En wellicht ook gemerkt, dat dit heel anders smaakt, anders is van textuur, en anders ruikt dan je eigen homemade kefir. Voor fabrieksmatig geproduceerde kefir worden erg ( algemeen genomen ) geen echte kefir korrels gebruikt. Om de productie te kunnen versnellen en zo te verhogen, zijn er speciaal in-elkaar-gesleutelde poeders ontwikkeld, die bestaan uit dezelfde gisten en bacteriën. Korrels in poedervorm, zo kun je dit een beetje zien. Naast dat het productie kan versnellen en verhogen, kan een smaak constant worden gehouden. Dit voorkomt, dat de kefir steeds van smaak verandert waardoor een consument kan gaan klagen over de smaak. Je herkent deze kefir aan “ MILDE KEFIR” . Wordt de kefir zo betiteld, gaat het dus niet om echte kefir, maar een poedervorm. Hieraan kunnen nog toevoegingen worden gedaan, zoals verdikkingsmiddelen ( meestal zetmeel) suikers en aroma’s. Deze worden o.a toegevoegd om te verdikken, maar ook om bijvoorbeeld toegevoegde fruitsappen en concentraten niet naar de bodem te laten zakken in het pak.
Kefir “ mild” bevat nauwelijks tot geen alcohol en koolzuur, , en bevat nog maar een zeer klein gewichtsprocent aan lactose ( melksuiker ) Dat ligt op zo’n 4 %. Ter vergelijking met echte kefir: die behoudt een gemiddelde gewichtsprocent aan lactose tussen de 20-50 %.  Sommige milde kefir bevatten geen gisten, en alleen maar bacteriën. Dit verkort het productieproces , op deze manier kan er al binnen zes uur veel worden geproduceerd. De pH waarde ligt onder de 4,5. Dit kunnen we eigenlijk helemaal geen kefir meer noemen.
Over smaak valt ook te twisten. Ik persoonlijk vind de “ milde” kefir “ niet te zuipen” om het zo even grof te formuleren. Er is niet alleen een zichtbaar verschil in textuur en kleur, maar zeker ook in smaak. Milde kefir vind ik nog het meest lijkend op de smaak van karnemelk.
 

KRENTEN IN DE PAP

Het komt zelden voor, maar in de supermarkt vind je zo af en toe toch een “ echte” kefir. Ik vond onlangs  een kefir op basis van echte kefir-korrels, van het merk ARLA. Het gaat echter in mijn beleving alleen om de NATUREL variant. Er zijn andere “ smaakjes”. Alhoewel ARLA zelf bij navraag beweert dat deze smaakjes ook zijn gemaakt van de echte kefir-korrels, hou ik mijn twijfels. Maar de NATUREL is 100% echte kefir ( KLIK HIER voor meer )
AH doet ook mee met de kefir-rage en heeft al een poosje zijn eigen kefir op de markt. Ik heb deze ook uitgepluisd, en dit is een typisch voorbeeld van een MILDE kefir, die dus niet is gemaakt van echte korrels, maar uit een poeder. Bij navraag, bevat deze kefir de volgende bacteriën:
 
Lactobacillus delbrueckii subsp. Bulgaricus
Streprococcus thermophilus
Bifidobacterium infantis
Bifidobacterium lactis
Lactobacillus acidophilus
Lactobacillus delbrueckii subsp. lactis
Lactobacillus fermentum
Lactobacillus paracasei
Lactobacillus thamnosis
Lactococcus lactis subsp. Cremoris
Lactococcus lactis subsp. lactis
Lactococcus lactis subsp. Lactis biovar. Diacetylactis
Leuconostoc mesenteroides
Leuconostoc pseudomesenteroides
 
Zoals je ziet zitten er in het poeder 14 verschillende bacteriën.. Die doen ook best goed hun werk in onze darmflora, maar echte, levende kefir korrels zijn een stuk actiever. Daarnaast geeft het een totaal andere smaakbeleving. 
 
Wil je echte kefir scoren, dan lijkt de weg naar de biowinkel de meest gunstige. Daar vind je een aantal kefir producten die worden gemaakt met echte korrels, of gevriesdroogde korrels. Dit noemen we een ferment. Een bedrijf die werkt met gevriesdroogde echte kefirkorrels is RAW MILK COMPANY ( merknaam RAUW POWER ) Zij gebruiken gevriesdroogde melkkefir bacteriën met gisten, en echte rauwe melk. Zij werken met koeien, die geen tarwe , maïs en soja gevoerd krijgen.
Na het melken gaat de nog warme melk meteen door naar de productie. Daar worden de fermenten ( bacteriën en gisten  ) aan de melk toegevoegd en wordt dit 24 uur gefermenteerd. Wat overblijft is een romige echte kefir. Deze biologische rauwmelkse kefir is vrij prijzig, maar het gaat om een kleinere onderneming, en het productieproces vraagt uiteraard veel meer tijd. Ik persoonlijk vind deze kefir verrukkelijk. Niet goedkoop € 3,15) en helaas een plastic fles, maar absoluut een topper onder de kefir.  
 

ZAKJES DROGE KEFIR-CULTUREN

Er zijn ook zogenaamde kefir-starters verkrijgbaar. Dit zijn eigenlijk ook “ milde” kefir poeders. Het is een wat simpeler en gemakkelijker manier om kefir te maken. Je hoeft niet voor de echte korrels te zorgen, en je kunt eindeloos verder fermenteren met gemaakte kefir. Je kunt per zakje ongeveer 10 x een kefir maken. ( goed voor zo’n 50 liter) De zakjes zijn er ook in gevriesdroogde biologische varianten in de biowinkel, eigenlijk hetzelfde wat een bedrijf als RAW MILK COMPANY gebruikt. Het bestaat meestal uit gevriesdroogde micro-organismen als  Lactobacilus, Lactococcus, Leuconstoc, Saccharomyces. Deze zakjes zijn niet erg goedkoop ( € 11 voor drie zakjes) waardoor het wel een veel duurder grapje wordt om kefir te maken. De korrels zijn wat dat betreft een stuk goedkoper en daardoor ook veel toegankelijker voor iedere consument. Daarnaast blijven echte levende korrels gewoonweg actiever. 

WATERKEFIR OF MELK KEFIR?

De korrels verschillen niet alleen van elkaar in textuur en kleur en vorm, waterkefir versus melkkefir verschillen ook in de variaties in bacterie-en giststammen. Groot genomen leeft waterkefir op suiker en melkkefir op melksuiker ( lactose ) Waterkefir bestaat uit water met micro-organismen, en B-vitamines. Melkkefir bevat ook micro-organismen, maar ook de voedingsstoffen die in melk voorkomen, zoals eiwitten, vetten, vitaminen, mineralen en sporenelementen. Daar moet wel een kantekening worden bijgezet, want gepasteuriseerde melk is minder rijk in voedingsstoffen dan rauwe melk. 

WAT ZEGT DE WETENSCHAP OVER KEFIR?

De wetenschap heeft zich afgelopen jaren flink gebogen over kefir. Ze zijn allen vrijwel lovend en eensgezind over kefir vanwege de gunstige effecten op de gezondheid. Vele verschillende wetenschappelijke studies ondersteunen de gezonde voordelen van kefir. Ze prijzen kefir niet alleen vanwege de vele ( probiotische) gezonde voordelen, ook zijn ze lovend over het gemak om het thuis te maken. Het is een veilig en goedkope methode om een zeer gezonde darmflora te onderhouden, zo vertellen vele studies.
Regelmatige consumptie van kefir is verband gebracht met een verbetering van de spijsvertering, en een tolerantie voor lactose ( melksuiker ) en een antibacterieel effect. Daarnaast zijn er verbanden gevonden met :
een hypocholesterolemisch effect
– controle van plasmaglucose
– antihypertensie effect
– ontstekingsremmend effect
– antioxiderende activiteit
– anti-carcinogene activiteit
– anti-allergene activiteit
– genezende bijwerkingen
Het grootste deel is in vitro / op dieren getest, en is is dan ook behoefte aan systematische / klinische proeven om de effecten van regelmatig gebruik van kefir ( als onderdeel van een eetpatroon ) op het voorkomen van ziekten beter te begrijpen. Anno 2019 wordt er dus nog volop onderzoek verricht.
In 2019 heeft een studie de peptidesamentelling van geitenmelk kefir op drie verschillende fermentatietijden geprofileerd. Deze studie liet goede resultaten zien van unieke peptiden die overeenkomen met 22 eiwitannotaties., met een maximum van 24 uur aan fermentatietijd. Als we kefir dus met geitenmelk maken, levert dit nog meer goede eiwitten op.
Resumerend: de wetenschap is zeer positief. Ze zijn het vrijwel allemaal eens, dat kefir een feestje is voor onze darmflora. Daarnaast wordt het gezien als een veilige en goedkope drank. Dit maakt het voor grotere groepen mensen toegankelijker. Je hebt geen dure kant en klaar pro-biotica nodig. Met een bundeltje melk korrels of water korrels kun je oneindig drank blijven maken.

ZELF KEFIR MAKEN

Wetenschappers zijn dus ook erg te spreken over de toegankelijkheid om zelf kefir te maken. Het is een goedkope manier om zeer dure pro-biotica drankjes te maken. Daar zit de voeding-en-levensmiddelenindustrie natuurlijk helemaal niet op te wachten. Die willen vooral dat wij de ongezonde ( fris) dranken blijven kopen, en peperdure pro-bionica drankjes. ( bijvoorbeeld Yakult ) .Het is niet echt vreemd, dat er nu plotseling zoveel kefir producten op de markt verschijnen, maar zoals je eerder hebt kunnen lezen, moet je goed letten op ingrediënten. En het komt ( tot nu toe) erg weinig voor dat we een echte kefir in een supermarkt kunnen kopen. Wil je kant-en-klaar, dan is de wandeling naar de biowinkel de beste.
Maar waarom zou je? Het is echt ontzettend gemakkelijk, om zelf kefir te maken. Heb je eenmaal waterkefir korrels gekocht, dan kun je daar oneindig een heerlijk licht tintelende frisdrank mee maken. Heb je een bundeltje melk-kefirkorrels, kun je daar oneindig de heerlijkste zuiveldranken mee maken.
Deze verse korrels kun je on line heel eenvoudig kopen. Er zijn inmiddels veel lucratieve handeltjes, mensen die de korrels per portie aanbieden op marktplaats, en vraag vooral eens in je omgeving of er mensen zijn die kefir maken. De korrels worden erg vaak gewoon weg gegeven omdat ze zo gigantisch snel vermenigvuldigen. Dan kun je ze weggooien of weggeven. Natuurlijk is dat laatste het leukste om te doen. Vraag ook eens op social media of er mensen zijn die wat voor je over hebben. Ik kreeg na een oproepje ook van zeer lieve mensen gratis melk en water kefir opgestuurd als bijdrage voor dit artikel .
De locatie waar je de kefir laat fermenteren is belangrijk. De fermentaties vinden het beste plaats op een kamertemperatuur van 16 tot 25 •C, Lager dan 16 *C zal er meer kooldioxide en alcohol worden geproduceerd , en bij temperaturen hoger da 25*C domineren de melkzuurbacteriën. Dit zorgt voor een extra zurige smaak. Als het buiten warm kis, zal het gisten worden versneld, waardoor de drank wel erg zuur kan worden en dus niet of minder smakelijk zal zijn.
De plek moet niet stik-donker zijn, maar ook niet in de zon. De meest geschikte plek is een rustig plekje waar geen felle zon schijnt, maar ook geen absolute donkerte. Je kunt bijvoorbeeld denken aan een gangkast met een raampje, of een kelder met een raam.

GOEDE HYGIËNE ERG BELANGRIJK

Net als eigenlijk al ons voedsel , is een zeer goede  hygiëne bij het maken van kefir cruciaal. Is de hygiëne niet goed, dan zal de fermentatie ook niet goed op gang komen, en de kefir zal mislukken. Ook moeten we bij het maken van kefir de juiste materialen gebruiken.  Deze moeten uiteraard goed schoon zijn.
Er is veel discussie over het feit of we nu wel of niet met ijzeren voorwerpen kunnen werken ( lepels, zeef ) Je leest verschillende verhalen op internet. In het ene artikel lees je, dat ijzeren voorwerpen alleen invloed hebben op de korrels als deze niet zijn bewerkt. Ons bestek is bewerkt en kan volgens vele sites dus geen kwaad doen aan de korrels. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld zeven en potten. Anderen zeggen dat ijzer, bewerkt of niet, de korrels aantasten waardoor ze zeer snel afsterven. Weer andere sites zeggen ook niet met houten voorwerpen te werken, omdat hout bepaalde bacteriën vast kan houden die een kruisbesmetting met de korrels aan kunnen gaan.
Hoe dan ook, wat vooral wordt geadviseerd, is om met plastic materialen te werk te gaan, dus plastic lepels en zeven, kommen en potten. Alhoewel ik tegen plastic ben, lijkt een BPA vrij plastic verzameling ( zonder weekmakers ) het beste. BPA vrij keukenmateriaal scoor je gelukkig tegenwoordig prima on line. Een winkel waar je goed kunt slagen is www.greenjump.nl

WATERKEFIR MAKEN

Waterkefir is een doorzichtige licht gelige drank . De kleur is afhankelijk van wat je eraan toevoegt. Waterkefir wordt vaak gemaakt met rietsuiker en bijvoorbeeld schijfjes citroen en abrikoos. Er wordt dus veel vers fruit aan toegevoegd, maar dat hoeft uiteraard niet. Wat wel nodig is, is suiker. En dat klinkt mega tegenstrijdig, omdat we juist van alle suiker af moeten stappen.
Gelukkig zit het betreft waterkefir compleet anders, De bacteriën in waterkefir zetten de suikers namelijk om waardoor de super-gezonde melkzuurbacteriën ontstaan. In goed gefermenteerde waterkefir zit daarom nog maar een fractie van de suiker , hooguit 2 gram per liter. Anders gezegd eten de bacteriën de suiker gewoon op.
Je hoeft geen biet of rietsuiker te gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld ook vijgen en dadels gebruiken, deze bevatten ook voldoende suikers. Soms worden er ook rijpe bananen gebruikt, deze bevatten ook veel suiker.
Als je de waterkefir korrels in huis hebt, kan de pret beginnen. Je zult snel merken, dat de korrels zich gigantisch snel gaan vermenigvuldigen. Alles wat het daarvoor nodig heeft is water en een suikerbron. Suiker moet je in dit verhaal zien als voedsel voor de korrels.
Als je steeds de juiste verhoudingen gebruikt ( wat zo neerkomt op vier eetlepels waterkefir korrels per liter ) zal de kefir gaan groeien.
Je bewaart de kefir korrels in een luchtdichte glazen pot met wat reeds gebrouwen waterkefir in de koelkast. Vul de pot tot 3/4. De korrels houden van een minerale omgeving, dus je kunt ze wat bijvoeren met gedroogd fruit als vijgen en dadels. Na twee weken kun je ze zeven en omspoelen en opnieuw in gebrouwen waterkefir zetten.
Het basis recept voor een liter waterkefir:
– vier eetlepels waterkefir korrels
– vier eetlepels kokosbloesemsuiker, of vier vijgen, in stukjes gesneden
– een liter mineraalwater zonder koolzuur ( bijvoorbeeld barle-Duc) 
Het is een kwestie van alles in een glazen pot of fles doen. Begin met het water en voeg de suiker toe. Roer dit met een plastic lepel goed door.  Voeg de korrels toen, sluit de pot / fles en schud kort. Dit laat je 24 uur fermenteren op een koele donkere plek. ( bijvoorbeeld een kelder of diepe kast ) Na 24 uur weer even door roeren en opnieuw 24 uur laten fermenteren.
Zeef de drank daarna en spoel de korrels kort om. De korrels zullen in gewicht zijn toegnomen en je kunt ze weer door gebruiken voor de volgende batch.
Je kunt er dus ook wat fruit aan toevoegen. Citroen en abrikoos wordt meestgebruikt, maar je kunt ook andere fruitsoorten gebruiken. Snij het fruit in stukjes en voeg dit aan de drank toe voor het fermentatieproces.
Waterkefir voeden met dadels werkt ook prima. Toch vertellen de meeste mensen, dat een schepje kokosbloesemsuiker erbij beter zijn werk doet. Ik heb een fles met alleen dadels gefermenteerd, en deze lukte prima. Ik heb de fles wel 48 uur laten fermenteren. Het geeft een fris-zure, licht tintelende drank.
Sterker: het koolzuur steeg zo hoog dat het bijna uit mijn fles knalde. De drank is echt tintelend en friszuur. Geweldig. Ik heb zelf op een liter water drie flinke volle eetlepels waterkefir gebruikt en vijf in stukjes geknipte dadels. Dit is na 24 uur al prima. Let dus wel op, want het koolzuur kan flink stijgen waardoor er ” ontploffingsgevaar” bestaat !

MELK KEFIR MAKEN

Melk kefir kun je in principe van alle soorten melk maken. Maar omdat de korrels lactose nodig hebben, wordt een volle melk meest gebruikt. Je kunt ook kiezen voor:
– halfvolle en magere melk
– geitenmelk
– rauwe melk
– schapenmelk
– plantaardige melk
Plantaardige melk? Ja, dat is mogelijk, maar onthoud, dat de resultaten altijd beduidend minder zullen zijn dan gewone melk met melksuiker. Je kunt het beste voor een sojamelk kiezen, omdat deze wat meer vet bevat. Wat betreft lactose-melk maakt het niet erg veel uit of je nu voor magere melk kiest of voor vol, al blijft het qua textuur altijd beter om voor volle melk te kiezen ( 3,5% vet) Dit geeft een romige drank.
Het maken van melk kefir komt een beetje op hetzelfde neer als water kefir. Voor een liter heb je nodig:
– een liter melk
– vier eetlepels melk kefir
Gebruik een glazen ( liefst weck) pot. Schenk hier de melk in en voeg de korrels toe. Roer kort door met een plastic lepel. Sluit de pot en laat de pot één tot twee dagen op een koele en donkere plek fermenteren.
Na de fermentatie giet je de melk af in een plastic vergiet en gebruik je de korrels weer opnieuw voor een nieuwe batch. Je hoeft de korrels niet af te spoelen.

Hoeveel?

Als je weinig tot geen zuivelproducten gebruikt, dan kun je de eerste dagen best wat last ervaren bij het drinken van kefir. Het is dan ook verstandig, om het langzaam op te bouwen, om de darmflora te laten wennen aan het feestje wat ze plotseling dagelijks krijgen toegediend.

Hoe je darmflora reageert, is bij iedereen weer anders. Het heeft te maken met de hoeveelheden melkzuurbacteriën die je normaal nuttigt, hoeveel vezels je eet, en hoe gevoelig je darmen reageren.
Het meest verstandigste is, om het voorzichtig op te bouwen. Begin bijvoorbeeld met een half glaasje en bouw dit zo dagelijks op tot een vol glas per dag.

HOE ZIT HET MET DE LACTOSE IN KEFIR?

Melk kefir heeft, zoals je eerder hebt kunnen lezen, lactose nodig. Dit is een suiker wat van nature in melk aanwezig is. Niet te verwarren met caseïne, dit is een melk-EIWIT. Veel mensen kunnen de lactose maar moeilijk verteren. We noemen dit in de volksmond een lactose-intolerantie. Als je lactose slecht verteert, kun je last krijgen van buikpijn, krampen en diaree. De kleine darm is bij een lactose intolerantie slecht tot niet in staat om het enzym lactase aan te maken waardoor de lactose kan worden verteerd.
Omdat de melkzuurbacteriën in  gefermenteerde zuivelproducten de lactose veranderen in melkzuur, bevatten deze producten veel minder tot soms zelfs geen lactose meer. Hierdoor zijn deze aangezuurde zuivelproducten algemeen gezien veel beter te verteren dan bijvoorbeeld verse melk. Kefir valt ook onder de aangezuurde zuiveldranken. Het is daarom over het algemeen beter te verdragen door mensen die last hebben van een lactose intolerantie, tenminste, als we het vergelijken met gewone melk.
Alhoewel het dus, net als met aangezuurde andere zuivel als kwark en yoghurt , een kwestie van uitproberen is, kun je als lactose intolerant mogelijk gewon klachtenvrij genieten van kefir.

ALLES OP EEN RIJ:

* kefir is een supergezonde drank. Het wordt door de wetenschap omarmd.
* het is duurzaam, goedkoop en makkelijk thuis zelf te maken.
* het geeft grote gezonde voordelen
* het is lekker, tintelend en romig
* het is veelzijdig, want uiteraard kun je er ook mee bakken en kokkerellen!
Met dank aan lieve fans die mij gratis waterkefir en melkkefir hebben toegestuurd voor dit artikel. HEEL ERG BEDANKT voor jullie attente bijdrage! 

7 Reacties op “Kefir, alle ins and outs en hoe je het eenvoudig zelf kunt maken!

  1. Leuk artikel!

    Toen ik een half jaar geleden begon met waterkefir heb ik de eerste keer de vijgen in stukjes gesneden. Gevolg: allemaal vijgenpitjes bij de korrels en een prutswerkje om die er weer uit te filteren. Sindsdien laat ik de vijgen heel, dat fermenteert net zo goed en scheelt veel werk.

    Je hebt echt een superleuke site en ik neus hier dan ook geregeld rond.

  2. Ik geef een overschot aan melkkefir’plantjes’ regelmatig aan de hond, die er gek op is. Het ggoeit ook xo snel!

  3. Nu zie ik de foto van Polder Kefir wel tussen de tekst staan die overigens zeer uitgebreid is, maar lees er niets over. Ik haal deze uit de Bio-winkel.
    Is die nu wel aan te raden?

    Groetjes, Maureen.

  4. Wij gebruiken kefir al meer dan dertig jaar. Het is wel even een stukje zelfdiscipline, net zoals we s’morgens beginnen met sinaasappels persen. Het is ons ontbijt en ik drink het ook als vervanger van yoghurt als toetje bij warme maaltijd. De lactose in de melk wordt omgezet in goedaardige bacteriën, goed voor mensen zoals ik met lactose allergie. Daarnaast is het goed voor de huid, pukkels, wratten verdwijnen. Mijn vader had een huidaandoening en op doktersadvies werd Pretnison voorgeschreven en mocht hij niet met gezicht in de zon. Toen hij aan de kefir ging, verdwenen de pukkels, zijn huid werd egaler, kon van de zon genieten en hij kon van de Pretnison af. Ook voor mensen die een slechte stoelgang hebben is kefir de uitkomst. Bovenstaande voorbeelden zijn uit eigen bevindingen en ervaringen en waar mogelijk delen ook wij de kefir korrels of yoghurt plantjes uit aan liefhebbers. Wij hebben contact gehad met plaatselijke professor en deze was lyrisch over zijn bevindingen. Zijn vrouw was veel euro’s maandelijks kwijt aan Yakult en niets hielp tegen haar slechte stoelgang en eenmaal aan de kefir was het probleem opgelost. Vorig jaar was er een onderzoek van de Britse universiteit als ik het goed heb en deze sprak over een nieuw wondermiddel wat al die energiedrankjes zoals Yakult overbodig maken. Maar zoals in begin vermeld…het kost iedere dag stukje discipline en tijd om te bereiden maar naast het feit dat het gezond is vinden wij het bovenal een heerlijke drank

  5. Hoi Monique,
    Ik heb erg gevoelige darmen(oa.lactose intolerantie tie)..kan niet alles eten…eet al jaren erg gezond en veel groenten,geen zuivel,geen tarwe,geen suiker,geen koffie en geen alcohol.
    Heb het nu al 2x geprobeerd om waterkering te gebruiken….Ik vind het lekker, heb het he rel voorzichtig proberen op te bouwen….maar elke keer…opgeblazen buik en veel winden, zelfs na het gebruik van enkele dagen slechts 2x per dag 1 eetlepel waterkefir.
    Weet jij daar een oorzaak voor ?
    En een oplossing?
    Alvast bedankt…Inge

    • Dag Inge,
      Nee, dat kan ik zo echt niet zeggen. Maak je de waterkefir zelf? En waarmee? Daar zu je eens naar kunnen kijken.Succes!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *