pompoen

Zodra de herfst zich gaat aankondigen zien we de eerste pompoenen al in de winkels liggen. De vrolijk gevormde en oranje gekleurde bommen zijn niet snel te missen. In Oktober zijn ze het beste verkrijgbaar en ook op hun best in kwaliteit. Omdat pompoen juist zo’n seizoensgebonden groente is, weten erg veel mensen niet zo goed wat ze ermee aan moeten en lopen het ook maar voorbij, wat zo jammer is! Groente? Ja,groente, want alhoewel botanisch gezien pompoenen vallen onder vruchten, worden ze vooral beschouwd als groente. Ik herinner mij nog erg goed de reuzen pompoenen die ik in Amerika veelvuldig zag toen ik daar studeerde. Daar worden pompoenen direct verbonden met één van hun grote feesten: halloween. De ” pumpkin pie” is daar niet weg te denken rond deze periode. In Nederland besteden we sinds enkele jaren meer aandacht aan halloween en daardoor zijn pompoenen ook beter op de kaart gekomen.

wat zijn pompoenen?

Pompoenen zijn familie van kalebassen en komkommers. Het zijn zeer oude cultuurgewassen, ze worden al meer dan 10.000 jaar gegeten. Ze zijn bolrond van vorm en hebben een stevige, harde schil, die fel oranje kleurt. Het vruchtvlees is oranje en bezit platte zaden in de kern. Er zijn verschillende soorten pompoenen waarvan er enkele ook in Nederland verkocht worden. Zoals de winterpompoen, deze is bleek oranje van kleur en drie tot vier zoveel groter als de gewone pompoen. Daarnaast kennen we ook de Patisson pompoen, die klein,wit en ovaal is. Ook de spaghetti pompoen wordt verkocht, deze heeft zijn naam te danken aan het draderige vruchtvlees. Er zijn inmiddels ook in supermarkten groene, en flespompoenen verkrijgbaar. Toch blijft de oranje pompoen meest gezien. In biowinkels vind je vele andere soorten, ook bekende soorten in andere kleuren.

gezond? Jazeker!

Al 10.000 jaren geleden wisten Indianen in Noord Amerika dat pompoen iets heel goeds voor hen deden. Alles van de pompoen werd gebruikt, van het vruchtvlees tot de schil, van de pitten tot de pompoenpitten olie die daaruit voortkwam. De schil werd veel gebruikt als kom. Dit zien we vandaag de dag nog steeds, veel mensen hollen de pompoen uit om bijvoorbeeld als soepkom te gebruiken voor de pompoensoep. Van gedroogde schillen maakten de Indianen vroeger ook koeken. Pompoen is wat je noemt knettergezond. Het bevat veel vitaminen en mineralen, maar is ook ontzettend rijk aan antioxidanten, en vezels. Zoals de kleur het al min of meer toont bevatten pompoenen erg veel béta-caroteen. Vooral het mineraal ijzer is rijkelijk aanwezig in pompoenen wat pompoen meteen tot een perfecte vervanging maakt voor een dagje zonder vlees.

WAT DOEN WE MET DE PITJES?

De grootste bron van voedingswaarde liggen echter bij de pitjes. Deze bevatten erg veel magnesium, eiwitten, zink en potassium. Was en droog deze pitten dan ook en gooi ze niet weg! Eet echter niet meer dan circa 20 pitten per dag. Net als met alles geldt ook voor pompoenpitten dat een teveel juist averechts kan uitpakken voor de gezondheid. De pitten zijn het lekkerst als je deze even roostert in de pan. Je kunt de pitten ook in de aarde stoppen, en zien wat eruit voortkomt 😉  De draderige delen in de zaadlijsten kun je ook gewoon opeten.

meloenen 2

Alle pompoenen eetbaar?

Naast dat we pompoenen veelvuldig eten tijdens de wintermaanden, worden pompoenen ook veel gebruikt voor het halloween feest te vieren, en ook worden ze vaak als decoratie gebruikt. Er wordt mij vaak gevraagd welke nu wel en welke niet eetbaar zijn. In principe zijn alle pompoenen eetbaar, al is de ene smakelijker dan de andere. Kalebassen zijn over het algemeen niet eetbaar . Deze soorten bevatten een knoert harde schil en bevatten ook een bitterstof. Je kunt het beste aflezen aan een vorm van een pompoen of het gaat om een eetbare pompoensoort of een kalebas/siergroente. Kalebassen hebben over het algemeen een lichtere kleur, en zijn platter en breder. Gelukkig is het onderscheid vrij gemakkelijk te houden omdat kalebassen vrijwel niet in supermarkten verkocht worden maar we deze veel tegenkomen bij tuincentra’s en andere decoratie winkels. Je kunt aan een buitenkant van een onbekende pompoen/kalebas erg moeilijk zien of je te maken hebt met een pompoen of met een kalebas. Daarvoor moet je hem opensnijden: ontbreekt er vruchtvlees, dan heb je een kalebas in handen die niet echt eetbaar is ( erg bitter van smaak) Kan je uit het opensnijden van een pompoen nog niet goed opmaken of het hier nu om een kalebas gaat of niet, kun je een klein stukje van de pompoen koken. Smaakt hij erg bitter, dan gaat het om een sier exemplaar en is de smaak gewoonweg niet te hachelen 🙂 Smaakt het verder prima, heb je een eetbare te pakken.

sam_8206

ZIJN ALLE SCHILLEN VAN DE POMPOEN EETBAAR?

Op de kalebas na, zijn alle pompoenen eetbaar met schil. Sterker: de schillen van de pompoen zitten barstensvol vezels. Net als de zoete aardappel bevat de schil ook aardig wat béta caroteen. Op zich al meer dan genoeg redenen om de schil lekker mee te eten, maar het is vooral erg lekker. Sommige schillen zien er wat ” houterig” uit en hebben ” ligvlekken”. Dit ontstaat, doordat de pompoenen op de grond gaan hangen tijdens de groei. De delen die op de aarde rusten geven deze ” schuur-vlekken” op de pompoen. Deze kun je gewoon eten, en sommigen vinden dit juist het meest lekkerste deel van een pompoen! Het heeft een zeer lekkere smaak. Dus ook deze pompoenen kun je gerust met huid en haar opeten. In Nederland zijn er geen giftige kalebas soorten verkrijgbaar in supermarkten. Deze kun je wel vinden in tuincentra’s en sommige supermarkten die tegenwoordig ook veel bloemen en planten verkopen. Maar op de groenteafdeling kun je deze niet vinden. Belangrijk detail is wel, dat je zorgt voor biologische pompoenen, als je de schil wilt opeten. Bespoten schillen zijn niet zo’n goed idee.

WELKE SOORTEN ZIJN ER?

Er zijn erg veel soorten ( en maten! ) pompoen. In dit artikel bespreek ik de meest populairste soorten. In Nederland zien we sinds vorig jaar steeds meer soorten in de supermarkt rondom pompoentijd. Zo kunnen we ook in de supermarkt tegenwoordig mijn grote favoriet kabocha kopen, en de wat minder bekende kings Crown.

Er zijn vier belangrijke types:

  1. CURCUBITA PEPO:  Deze pompoenen bestaan uit allerlei gewichten en vormen.

aspen01

Aspen

De zogeheten ” Aspen” pompoen is de allerberoemdste pompoen ter wereld. Deze wordt erg veel gebruikt als ” Halloween pompoen”. De diverse types hebben daarom ook ” spooky” namen gekregen als ” Baby Boo” en ” spooktaculair”.  andere namen die onder dit type vallen zijn o.a: Casper, Connecticut Field en Howden.

rouge-vif-detampes01   lumina01

Rouge Vif d’Ethampes               lumina

CURCUBITA MAXIMA:  Nee, niet vernoemd naar onze koningin, maar het gaat om de type pompoenen die goed tegen weersomstandigheden kunnen zoals kou en regen. Ze worden daarom ook wel winter en/of bewaarpompoenen genoemd. Ze zijn ook in regel een stuk forser dan andere types, en bezitten een stuggere schil. Diverse benamingen: Rouge Vif d’Ethampes, lumina, en Queensland blue.

long-island-cheese-web

Long island cheese

CURCUBITA MOSCHATA: Deze hebben een ronde, plattere vorm, en worden daarom ook wel ” kaas-modellen” genoemd. Enkele soorten zijn peer of slangvormig. Ze groeien het beste in een warm klimaat. Diverse benamingen zijn o.a: Long Island cheese, en de Walthan butternut

green-striped-cushaw01

Green striped Curshaw

.CURCUBITA ARGIROSPERMA: Deze soorten groeien het beste in een warm klimaat. Meest bekende soort is de Green striped Curshaw.

img_9270

hoe bereid ik een pompoen?

Pompoenen lijken erg lastig om te bereiden. Veel mensen denken dat je een pompoen, net als een kokosnoot echt moet ” slachten” . Gelukkig valt dat echt reuze mee. Je kunt de pompoen in stukken snijden, de schil schillen of uithollen. Je kunt de pompoen dan als leuke kom gebruiken.

sam_8203

Als je de pompoen in de oven wilt bakken kun je de schil er gewoon om laten en de pompoen in parten snijden. Het beste is om de pompoen op een theedoek te plaatsen zodat deze niet wegschuift als je er het mes in zet. Gebruik een goed scherp mes ( pas op de vingertopjes! ) en schep, zodra de pompoen in twee stukken is gesneden, met een lepel de zaden eruit. Je kunt stukken vervolgens in parten snijden en de schil met een dunschiller schillen. Vervolgens kun je ze in blokjes snijden en koken. Je kunt pompoen naast koken ook stomen, smoren, frituren ( not my cup of tea) en roerbakken. Hieronder een handig lijstje met bereidingstijden:

  • koken: gesneden in blokjes circa 5-10 minuten op middelhoog vuur.
  • smoren: in blokjes gesneden circa 25-30 minuten op laag vuur met de deksel op de pan.
  • stomen: in blokjes gesneden circa 10-20 minuten in de stoomkoker of in een stoommandje.
  • roerbakken: in blokjes gesneden circa 5-10 minuten onder voortdurend roeren.
  • frituren: in blokjes gesneden circa 4-5 minuten ( ik raad het af, het vermindert de gezonde voordelen aanzienlijk)

De schil kun je dus prima eten.Zorg ervoor dat je de pompoen ( liefst biologisch) goed wast.De schil wordt tijdens het bereiden vanzelf zacht.Ik eet pompoenen altijd met schil. Dit geeft niet alleen extra voedingswaarden, maar ook veel meer kleur en smaak!

vele mogelijkheden

Je kunt pompoen werkelijk overal in verwerken. Door de licht zoete smaak is pompoen ook zeer geliefd bij ( de meeste 🙂  ) kinderen. Meest bekend in Nederland is de pompoensoep. Maar daarnaast maken we ook steeds meer pompoentaarten, en gebruiken we de pompoen ook als groente bij de warme maaltijd. Pompoen smaakt eigenlijk overal wel goed bij, zowel als in een curry als in een Hollandse stamppot. Ga eens op avontuur met pompoen. Kook en pureer het eens en gebruik het dan door tal van baksels. Pompoen doet het ook erg goed in hartige taarten. Neem eens een kijkje op de recepten-pagina voor talloze lekkere recepten met pompoen!

Let er bij het kopen van pompoenen op dat de groente stevig aanvoelt en geen zachte plekken heeft. Hele pompoenen kun je op een droge koele plek wel twee maanden houdbaar houden. Zorg wel dat ze niet blootgesteld worden aan een temperatuur boven de 16 graden en niet onder de 8 graden. Bewaar gesneden stukken in de koelkast, deze zijn dan gemiddeld nog 5 dagen houdbaar.Dek deze stukken wel met een stukje plastic huishoudfolie af.  Pompoen kun je tegenwoordig ook diep gevroren kant en klaar kopen. Onzin natuurlijk, want we kunnen dit ook zelf doen met verse pompoenblokjes. Blancheer de rauwe blokjes 2-3 minuten . Pompoen kun je dan een jaar bewaren in de vriezer. De meeste diepgevroren pompoen uit de supermarkt bevatten extra toevoegingen. Door ze zelf in te vriezen, ontloop je deze,

Geniet net als ik van het heerlijke pompoen-seizoen zodra deze zich weer aandient, zo ongeveer midden September! Ik ben werkelijk verslaafd geraakt aan pompoenen, en zeker in het seizoen zijn ze onweerstaanbaar lekker!

 

11 Reacties op “pompoen

  1. Goed stuk over de pompoenen, dankjewel!
    De binnenkant maak ik schoon met een aardappelboor, waarmee je ook pommes parisienne maakt, werkt goed.
    Fijne dag,
    Rianne

  2. Een hoop inspiratie opgedaan…. Dank je, nu naar de groenteboer om er een te halen! ????

  3. Wat fijn dat ik nu eindelijk weet wanneer ik een kalebas ipv pompoen te pakken heb!
    Dank! Anne-Marie

  4. Een stamppot met pompoen, ajuin, wortel en bataat, met een stuk gember en kurkuma in en als alles klaar is, goed stampen en wat aandikken met amandelmeel! Echt om vingers bij af te likken.

    • tik ” pompoen” om op de zoekbalk en je krijgt alle artikelen over pompoen, waaronder alle recepten. Succes en warme groet!

  5. Dag, pompoen is heel veelzijdig maar voor diabetespatiënten niet zo geweldig. Immers, 100 gram pompoen heeft al een G I van 75. Aubergine (voor de vergelijk) maar 10.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *