Waarom ? Wel, ik maak mij oprecht enorme zorgen over de angstzaaierij rondom het onderwerp fluoride. Om daar wat specifieker in te zijn, verwijs ik je graag naar mijn ARTIKEL OVER FLUORIDE waarin ik recent een aanvulling heb gedaan. In deze aanvulling leg ik haarfijn uit, waarom de angstcultuur geen goede basis is, waarom het WEL belangrijk is om fluoride tandpasta te gebruiken en waarom de zogenoemde “ anti-fluoride-beweging“ geen goede manier is om de juiste kennis te werven.

Het is allemaal niet zo zwart wit als de meesten van deze bronnen doet laten blijken. Er zit ontzettend veel nuance achter hun aantijgingen, en hun aangehaalde bronnen. Veel mensen maken zich zorgen over fluoride. Ze horen termen als “neurotoxisch” of “vergif”. Maar de wetenschap is heel helder: de dosis bepaalt de giftigheid. Zoals dit alles bepalend is met zoveel andere stoffen die we dagelijks gebruiken. Als jij teveel water drinkt, kun je ook en watervergiftiging oplopen.  Fluoride is daar geen uitzondering in, maar wordt wel zo neergezet : het is vergif, punt, daar valt in deze kringen  geen discussie mee aan te gaan. Dat heb ik recent geprobeerd te doen op mijn sociale media, ik stelde de wedervraag: wat zijn jullie bronnen ? Het werd een wilde westen van linkjes die ik regelrecht nuanceerde met de ware feiten. Uiteindelijk gaat het dan draaien naar de uithaal/ en persoonlijke kant : ik word persoonlijk aangevallen omdat zij deze nuanceringen niet kunnen verantwoorden. Een doodlopende weg dus. 

Het is niet de weg. Angst is nooit de beste raadgever. En zeker in geval van fluoride in tandpasta’s is het een hekel punt van aandacht wat niet zomaar kan worden neer gesabeld met linkjes naar studies die dun zijn, niet zijn onderbouwd, niet goed gelezen, en waaruit voorral miskende “ cherry-picking “ wordt gehandhaafd waardoor iets er zeer slecht uit valt. Fluoride is een natuurlijk mineraal dat voorkomt in de bodem, water en rotsen. In tandpasta wordt het gebruikt omdat het je glazuur harder maakt. Wanneer je eet, tasten zuren je tanden aan (demineralisatie). Fluoride helpt je tanden om weer mineralen op te nemen (remineralisatie). Het vormt een soort “schildje” genaamd fluorapatiet.  De ham-vraag : is het VEILIG ? Ja….ja, ja en nog eens ja,  bij normaal gebruik. De hoeveelheid fluoride in een erwtje tandpasta is veel te laag om schadelijk te zijn voor je organen. Je zou tientallen tubes in één keer moeten opeten voordat er sprake is van een acute vergiftiging. In dit artikel/ deze test wil ik de nadruk gaan liggen op het feit dat niet de fluoride in tandpasta’s, maar juist alle ANDERE GEBRUIKTE STOFFEN  ( microplastics, schuurmiddelen als SLS, synthetisch kleur en smaakstoffen ) meer “ schuldig “ zijn dan dat beetje fluoride in je tube tandpasta.

Ook is er vrij recent een variant op fluoride opgestaan : hydroxyapetiet. Ik ga alles kort maar krachtig voorafgaand aan de test uitlichten ter voorkennis. Maar laat ik bij het begin beginnen.

Ik wil starten met een disclaimer, dat ik NIEMAND veroordeel, of niet respecteer in keuzes. Ik wil de andere kant uitlichten, omdat er een andere kant IS. Als jij fluoridevrij wilt poetsen, dan is dat meer dan prima, want het is jouw keuze. Laat dit voorafgaand aan alles in deze test, zeer duidelijk zijn. Ook wil ik sterk verduidelijken, dat ik niet PRO fluoride ben. Ik sta er zeer neutraal in, onthoud dit gegeven goed. Ik schrijf mijn content op basis van gefundeerde en intense research van heel wat jaren, omdat dit onderwerp mij interesseert. Ook mijn testen verderop zijn gebaseerd op EIGEN ERVARINGEN. Nu dit uit de weg is, ga ik verder met het grote WAAROM er een ware anti-fluoride maffia bestaat.

Wist jij, dat fluoride behoort tot één van de meest onderzochte stoffen in de tandheelkunde ? Toch blijft het een onderwerp dat hevige emoties oproept. Waar komt die weerstand vandaan en wat zegt de wetenschap echt? De weerstand tegen fluoride is niet nieuw en ontstond vooral in de jaren ’50 toen landen begonnen met het toevoegen van fluoride aan drinkwater (fluoridering). In Nederland is dit overigens sinds 1973 verboden. De kritiek komt vaak voort uit de angst voor “gedwongen medicatie” en de overtuiging dat fluoride een bijproduct is van de aluminiumindustrie. Hoewel fluoride in hoge concentraties inderdaad giftig is, wordt in de psychologie en sociologie de felle weerstand vaak verklaard door een gebrek aan nuance: men verwart de stof met de hoeveelheid. Ook wel, wat ik eerder schreef : de DOSIS bepaalt de giftigheid, zoals het geval is met heel veel wat we iedere dag klaarblijkelijk zonder blikken en blozen consumeren zonder daar maar enigszins bij stil te staan.

IS fluoride giftig, zoals vaak wordt beweerd ? Het korte antwoord: alleen bij extreem hoge doseringen. In de wetenschap geldt de wet van Paracelsus: Sola dosis facit venenum (alleen de dosis maakt het vergif). Zelfs water is dodelijk als je er 10 liter van drinkt. De hoeveelheid fluoride in tandpasta (meestal 1450 ppm) is veilig, zolang je het niet opeet als maaltijd. Daar wringt de schoen eigenlijk ook steeds : de anti fluoride beweging baseert alles op tandpasta’s die we dan zouden moeten opeten. Het enige bewezen risico bij een iets te hoge inname tijdens de kinderjaren is fluorose (witte vlekjes op de tanden). Dit is een cosmetisch probleem, geen gezondheidsprobleem. Een erg veel gebruikt verweer is de pijnappelklier. Fluoride zou de pijnappelklier verkalken, waardoor ons dag-nachtritme verstoord raakt of onze “geestelijke vermogens” afnemen. Realistisch bekeken kan dit helemaal niet. De pijnappelklier is een orgaan dat buiten de bloed-hersenbarrière ligt en een hoge doorbloeding heeft. Het is bekend dat kalk (calcium) zich daar ophoopt naarmate we ouder worden. Omdat fluoride zich graag bindt aan calcium, wordt het daar inderdaad teruggevonden. Er is tot op heden geen enkel klinisch bewijs dat de minieme hoeveelheden fluoride uit tandpasta leiden tot een verminderde functie van de pijnappelklier of een verstoring van het hormoon melatonine bij mensen.

Dan zijn daar ook de veel gehoorde claims over het ontwikkelen van Alzheimer en een lager IQ. Vele bronnen claimen dat fluoride een neurotoxine is, die zorgt voor dementie en hersenschade. Dit is wat ik nu bedoelde met cherry-picking, en iets wat zeer dun is megagroot opblazen.  Er zijn onderzoeken gedaan (vaak in gebieden in China of Mexico) waar het natuurlijke fluoridegehalte in het drinkwater extreem hoog is (tot wel 5-10 keer de toegestane limiet). Daar werd soms een correlatie gezien met een lager IQ. Deze onderzoeken zijn niet te vertalen naar de Europese situatie. In Europa slikken we tandpasta niet door en is het drinkwater niet gefluorideerd. Meta-analyses van de hoogste kwaliteit tonen geen verband aan tussen het normale gebruik van fluoridetandpasta en neurologische ziekten zoals Alzheimer. Is fluoride tandpasta vergif ? Ja, alleen als je een halve tube op gaat eten. Er is een groot verschil tussen het drinken van gefluorideerd water (systemisch) en het poetsen met tandpasta (lokaal). De meeste kritiek richt zich op drinkwater, wat in Nederland niet relevant is. De “anti-fluoride” beweging baseert zich vaak op feiten over extreme overdosering en trekt die door naar dagelijks gebruik. Hoewel kritisch denken gezond is, ondersteunt de medische wetenschap de beweringen over hersenschade of pijnappelklier-vergiftiging door tandpasta niet. Het moet realistisch blijven, en geen angst en paniek zaaien, wat nu volop gaande is op sociale media. Mensen raken compleet van slag en slaan gigantisch door. Dit is NIET de weg, welke kant jij ook staat in dit verhaal.

Goed. Zelfs nu je weet hoe het allemaal realistisch in elkaar steekt kun je bij je standpunt blijven, wat dus helemaal okay is. Toch zou je ook de WAARDE en HET NUT van fluorhoudende tandpasta in acht moeten nemen. Het zit er echt niet voor niets in. Ook moet je onthouden dat je maar één gebit hebt. En je geen tweede of derde gebit aangroeit. Je moet er de rest van je leven mee doen. Wat je ook niet uit moet vlakken, is de huidige voedsel en levensmiddelenindustrie en de huidige economie waarin we anno 2026 leven. We consumeren nog maar weinig echt voedsel, veel ultra bewerkt voedsel, en we eten 24/7. Er zit geen echte klok meer in ons eet ritme. We eten waneer we willen, waar we willen, wat we willen en we kopen het op iedere hoek van de wereld. Fruit eten we niet meer, we drinken het. Groente eten we niet meer, we eten het verwerkt, bewerkt . Heb jij ooit echt stilgestaan wat dit met jouw gebit doet ? De tandheelkundige wereld wel. Die kampt echt met heel veel problematiek van consumenten met fikse klachten, en onherstelbare schade. Weggesleten tandglazuur komt nooit meer terug. Fluoride beschermt dit glazuur. Fluoride is niet het probleem.

Maar wat nu als je stellig blijft ? Dan kan hydroxyapatiet mogelijk een oplossing zijn. Wat is dat ? Hydroxyapatiet is een natuurlijk mineraal. Het is geen “chemisch foefje” uit een laboratorium, maar het hoofdbestanddeel van je eigen lichaam. Je botten bestaan voor ongeveer 60% tot 70% uit dit materiaal. Je tandglazuur (het harde buitenste laagje van je tanden) bestaat zelfs voor 97% uit hydroxyapatiet. Het is dus simpelweg de bouwsteen van je gebit. Stel je je tandglazuur voor als een muur van een huis. Door suikers en zuren uit eten en drinken ontstaan er hele kleine gaatjes en scheurtjes in die muur.  De hydroxyapatiet in de tandpasta bestaat uit hele kleine deeltjes (nanokristallen). Deze deeltjes zijn zo klein dat ze precies in de gaatjes van de “muur” passen. Ze plakken vast aan je tanden en vullen de beschadigingen op. Dit noemen we remineralisatie. Er ontstaat een nieuw, glad laagje over je tanden. Hierdoor kunnen bacteriën minder makkelijk blijven plakken en heb je minder last van gevoelige tanden (omdat de zenuwkanaaltjes worden dichtgezet). Fluoride werkt door je bestaande glazuur harder en zuurbestendiger te maken. Hydroxyapatiet werkt anders: het voegt letterlijk weer nieuw materiaal toe dat identiek is aan je eigen tanden. Fluoride is als een laklaag die je houten tafel beschermt tegen krassen, hydroxyapatiet is als vloeibaar hout dat de krassen in je tafel echt opvult en weer herstelt. Omdat je lichaam het materiaal al kent (het zit immers al in je botten), is het volledig biocompatibel. Dit betekent dat als je de tandpasta per ongeluk doorslikt, het totaal geen kwaad kan. Dat is de reden waarom veel mensen die liever geen fluoride gebruiken, overstappen op hydroxyapatiet. Interessant dus. Alhoewel ik dus niets tegen fluoride in -> let op-> natuurlijke fluorhoudende tandpasta”s heb, vind ik deze vrij nieuwe ontwikkeling op gebied van natuurlijke tandpasta’s super interssant.

De ham vraag is : zijn natuurlijke tandpasta’s met hydroxyapatiet nu beter dan natuurlijke tandpasta’s met fluoride ? Dit is de “miljoenvraag” in de moderne tandheelkunde. Het korte antwoord is: ze zijn beide zeer effectief, maar ze werken op een andere manier. Of de ene “beter” is dan de andere, hangt af van je persoonlijke voorkeur en je gezondheidsdoelen. Fluoride maakt je glazuur extreem hard. Het vervangt een deeltje in je glazuur waardoor er fluorapatiet ontstaat. Dit materiaal is veel beter bestand tegen zuren (frisdrank, fruit) dan je eigen natuurlijke glazuur. Het bouwt dus een soort onverwoestbaar schild. Hydroxyapatiet werkt een beetje als een soort metselaar, het herstelt je tanden met precies hetzelfde materiaal waar ze al van gemaakt zijn. Het vult de gaatjes op en maakt het oppervlak superglad. Het maakt het glazuur niet per se “zuur-resistenter” dan normaal, maar het houdt de muur wel dik en compleet. Uit recente onafhankelijke onderzoeken (waaronder dubbelblinde klinische studies) blijkt dat hydroxyapatiet (in een concentratie van 10% tot 15%) net zo goed werkt als fluoride bij het voorkomen van gaatjes en het herstellen van beginnende gaatjes. In sommige situaties is een natuurlijke hydroxyapatiet tandpasta beter. Bijvoorbeeld als je kleine kinderen hebt die tandpasta doorslikken (geen risico op fluorose) of last hebt van zeer gevoelige tanden, of als je dus een natuurlijke levensstijl wilt zonder stoffen waarover toxicologische discussie bestaat. Fluor houdende natuurlijke tandpasta’s zijn weer de betere keuze als je een zeer hoog risico hebt op gaatjes (bijvoorbeeld door medicijngebruik of een specifiek dieet). Fluoride biedt namelijk een extra chemische bescherming tegen zuur die HAP niet op diezelfde manier heeft. Het is ook beter, als je  kijkt naar je portemonnee; fluoride is goedkoop en overal verkrijgbaar, goede HAP-tandpasta is vaak duurder. Bottom-line : Hydroxyapatiet een volwaardig, wetenschappelijk onderbouwd alternatief is voor fluoride. Het is niet per se “superieur” in het stoppen van gaatjes, maar het biedt extra voordelen (veiligheid en tegen gevoeligheid) die fluoride niet heeft.

Eigenlijk zou de meest ideale tube tandpasta een geheel natuurlijke tandpasta zijn, waarin zowel fluoride als hydroxyapatiet zit. Ze verzwakken elkaar niet. Sterker nog, ze versterken elkaar juist. Een combinatie van beide wordt door veel wetenschappers gezien als de “Gouden Standaard” voor de toekomst. Als je fluoride en hydroxyapatiet samenvoegt, ontstaat er een samenwerking die we synergie noemen. Hydroxyapatiet dient als de baksteen, het levert het ruwe bouwmateriaal (calcium en fosfaat) om de gaatjes in het glazuur fysiek op te vullen. Fluoride is het cement, het versnelt dit proces. Het trekt de bouwstoffen uit de hydroxyapatiet sneller naar de tand toe en zorgt dat ze extra hard vastgezet worden. Wanneer je deze twee combineert, ontstaat er een nieuw mineraal op je tanden: Fluorapatiet. Dit is nóg sterker dan je eigen glazuur, het is veel beter bestand tegen zuren (uit bijvoorbeeld cola of sinaasappelsap), en door de combinatie heb je minder fluoride nodig om toch een maximaal beschermend effect te bereiken. Als de combinatie zo goed is, waarom zie je het dan nog niet overal? Dat heeft drie redenen:

Ik ben op dit moment aan het experimenteren met beide. Ik hanteer de zogenoemde “ ochtend – avond methode “. In de ochtend poets ik met Hydroxyapatiet (voor een glad laagje, witte glans en minder gevoeligheid gedurende de dag). In de avond poets ik met Fluoride (voor een ijzersterk schild terwijl je slaapt, wanneer de speekselvloed lager is en je tanden extra bescherming nodig hebben). Afwachtend tot die allereerste fluorapatiet tandpasta op de markt verschijnt. Het lijkt mij de ultieme oplossing. Hoewel de combinatie van fluoride en hydroxyapatiet een ‘dream team’ is voor je gebit, is het zelf mengen van twee verschillende tandpasta’s op je borstel af te raden. Je loopt het risico de werkzame stoffen te verdund aan te brengen. Kies liever voor een kant-en-klaar gecombineerd product of wissel het gebruik per poetsbeurt af. Of kies voor de extra boost. Poets met een normale fluoride-tandpasta en gebruik daarnaast een HAP-tandgel of een mondspoeling met hydroxyapatiet. Zo stapel je de bescherming op de juiste manier zonder de basistandpasta te verdunnen.

Terwijl er een heuse anti fluoride maffia bestaat, en deze dus ook behoorlijk actief en vooral effectief is, verkijken we ons compleet op het werkelijke probleem : de andere ingrediënten in tandpasta’s. In de wetenschappelijke literatuur en de toxicologie is er vaak veel meer bezorgdheid over de “hulpstoffen” in tandpasta dan over de fluoride zelf. Terwijl de publieke discussie zich blindstaart op fluoride, zitten er in veel commerciële tubes stoffen die de slijmvliezen kunnen irriteren of de hormoonhuishouding kunnen beïnvloeden. Serieuze zaken dus, die WEL wetenschappelijk zijn bewezen en zijn onderstreept.

Ik noem het zelf De “schadelijke” bijrijders in je tandpasta. Zoals SLS (Sodium Lauryl Sulfate) – ook wel de de schuimmaker. Het is een krachtige reiniger die ook in afwasmiddel en autoshampoo zit. Het zorgt voor dat lekkere schuimgevoel. Het is een bekende huidirritant. Het stript het beschermende slijmvlies in je mond.  Wetenschappelijk onderzoek linkt SLS aan het ontstaan van aften (pijnlijke mondzweertjes). Als je gevoelig bent voor aften, is SLS-vrije tandpasta vaak de oplossing. Dan hebben we ook Triclosan –  ook wel de de bacteriedoder, een antibacterieel middeltje.  Het staat op de lijst van mogelijke hormoonverstoorders. Hoewel het bacteriën doodt, kan het ook de goede bacteriën in je mondflora (je microbioom) vernietigen. In de EU zijn de regels strenger geworden, maar in veel landen buiten de EU zit het nog overal in.

Dan zijn daar ook de parabenen in tandpasta’s, ook wel de conserveermiddelen. Het zijn stoffen die zorgen dat je tandpasta jarenlang goed blijft in een vochtige badkamer.  Ook parabenen worden gelinkt aan hormoonverstoring (oestrogeen-achtige werking). Veel natuurlijke merken vermijden dit om deze reden. Ook zijn daar de Microplastics (Polyethyleen), die zorgen voor het scrub-effect in tandpasta’s, ook wel plastic bolletjes voor een polijstend effect. Ze zijn slecht voor het milieu, maar ook voor jou. Ze kunnen vast komen te zitten onder je tandvlees, wat irritaties en ontstekingen kan veroorzaken. In de EU zijn deze deeltjes gelukkig steeds vaker verboden.

In veel tandpasta’s met name in kinder-tandpasta’s, vinden we kunstmatige zoetstoffen zoals aspartaam of sacharine. Dit wordt toegepast om deze tandpasta’s lekkerder te laten smaken zonder suiker toe te moeten voegen. Hoewel ze in kleine hoeveelheden veilig zijn verklaard, willen veel mensen deze chemische zoetstoffen liever niet dagelijks in hun mond hebben, vooral bij kinderen die de pasta doorslikken.

Stel je voor: je koopt een appel omdat die gezond is. Maar die appel is gewassen in een chemisch sopje, bespoten met een glansmiddel waardoor hij niet meer ademt, en er is een kunstmatige geurstof aan toegevoegd. De appel (fluoride) is nog steeds goed voor je tanden, maar de rest van de “troep” eromheen maakt het product minder gezond. Voor de gemiddelde consument zijn de hulpstoffen in goedkope tandpasta vaak een groter direct risico (voor bijvoorbeeld de mondgezondheid en slijmvliezen) dan de fluoride zelf.

Als je een “ aanhanger “ bent van de anti fluoride beweging, wil je dit vast niet horen en niet weten, maar dit is de realiteit. En is fluoride dus echt niet het probleem wat betreft tandpasta’s.

Wat ook erg veel voorbijkomt op sociale media, is zelf tandpasta maken. Dit gebeurt meestal met iets van kokosolie en bakingsoda, waaraan dan eventueel nog wat druppels etherische pepermunt olie aan wordt toegevoegd voor de smaak. Het maken van eigen tandpasta is een groeiende trend op sociale media, vaak gedreven door de wens voor natuurlijke producten. Echter, vanuit wetenschappelijk en tandheelkundig oogpunt kleven hier aanzienlijke risico’s aan. Te beginnen met de baking-soda. Hier schreef ik in 2019 DIT VERHELDERENDE ARTIKEL over. Baking soda wordt vaak gebruikt vanwege de witmakende werking en het neutraliseren van zuren. Hoewel baking soda op de RDA-index (Relative Dentin Abrasivity) relatief laag scoort, is de concentratie in zelfgemaakte recepten vaak veel te hoog. Dit is dan ook meteen de meest onderschatte fout.  Te veel baking soda kan het glazuur onherstelbaar wegslijten, iets waar de tandheelkunde zich ook zorgen over maakt. Het is basisch, wat gunstig kan zijn tegen zuren, maar een constante verstoring van de natuurlijke pH-balans in de mond kan de mondflora beïnvloeden. Daarnaast is een tandpasta wat je zelf maakt nooit in precisie afgesteld op de hoeveelheden, waardoor je nooit kunt uitgaan van een veilige marge. Kortom : ongedoseerd gebruik kan  uiteindelijk juist schadelijk zijn voor de beschermlaag van je tanden. En werk je een averecht effect in de hand. Hier kun je jarenlang niets van merken, wat jou ook meteen een bevestiging geeft dat je iets “ goeds ‘ doet. En alles een schijnveiligheid geeft. Als jij weer een positieve uitkomst hebt gekregen bij je half jaarlijkse controle bij de tandarts, betekent dit niet, dat het “ jankie-doedel” is. Wat wordt vergeten is het zogenoemde BUFFER EFFECT. De meeste mensen die overstappen op zelfgemaakte tandpasta, hebben daarvoor jarenlang gepoetst met fluoride-tandpasta. Fluoride wordt opgenomen in de kristalstructuur van je glazuur (vorming van fluorapatiet). Dit maakt het glazuur jarenlang sterker.  Je teert in feite op een “ingebouwde reserve”. Het kan jaren duren voordat deze beschermlaag zo ver is afgebroken dat er gaatjes ontstaan. Het uitblijven van gaatjes is dus vaak een resultaat van hun oude poetsgewoonten, niet van de nieuwe. Daarnaast moet er altijd individueel worden gekeken. Niet iedereen krijgt even snel gaatjes. Dit hangt af van een samenstelling van het speeksel, sommige mensen hebben speeksel dat van nature heel goed zuren neutraliseert en rijk is aan mineralen (calcium en fosfaat), een bepaalde levenswijze / dieet, iemand die nauwelijks suiker of koolhydraten eet, voert de bacteriën die gaatjes veroorzaken simpelweg niet, en de algehele nuance, als iemand met een “sterk gebit” zelfgemaakte tandpasta promoot, negeert diegene dat dit voor iemand met een hogere suikerinname of minder gunstig speeksel tot een gebitscatastrofe kan leiden.

Het meest verradelijke punt in dit geval is de SLIJTAGE en de GAATJES. Zelfgemaakte tandpasta met veel baking soda veroorzaakt vaak geen gaatjes, maar slijtage. Het glazuur wordt door de grove korrels heel langzaam weggepolijst. De tanden lijken daardoor witter (omdat vlekken verdwijnen), wat de gebruiker een positieve bevestiging geeft. Ondertussen wordt de beschermlaag steeds dunner. Dit leidt niet direct tot een gaatje, maar tot gevoelige tanden, terugtrekkend tandvlees en uiteindelijk het blootleggen van het tandbeen (dentine). Dentine is veel zachter en zal, zonder fluoride, razendsnel wegrotten zodra de beschermlaag weg is.

Kokosolie wordt vaak gebruikt als basis vanwege de vermeende antibacteriële werking van laurinezuur. Er is geen ENKEL overtuigend wetenschappelijk bewijs dat kokosolie effectiever is tegen tandplak of bacteriën dan reguliere mondspoelmiddelen of tandpasta. Daarnaast is kokosolie stollend. Dit kan leiden tot vervelende toestanden in je rioleringen. Dan zijn er de gebruikte etherische oliën, zoals pepermunt olie. Veel etherische oliën zijn in onverdunde of hooggeconcentreerde vorm irriterend voor het slijmvlies. Bij inslikken kunnen sommige oliën zelfs schadelijk zijn. In commerciële producten zijn deze smaken uitvoerig getest op veiligheid; bij zelf maken is de dosering onnauwkeurig.

Hoewel zelfgemaakte tandpasta “natuurlijk” lijkt, ontbreekt de essentiële bescherming tegen gaatjes en is de kans op schade aan het glazuur door onjuiste doseringen groot. Het is alsof je stopt met het dragen van een autogordel en na een jaar zegt: “Kijk, ik heb geen gordel nodig, want ik heb geen ongeluk gehad.” De gordel (fluoride) is er niet om het ongeluk te voorkomen, maar om je te beschermen áls het misgaat. Zonder gordel gaat het goed, totdat je een botsing krijgt. Bij je gebit is die “botsing” een periode van iets meer suiker eten of een droge mond krijgen.

Je hebt hierboven , met mijn disclaimer in gedachten, kunnen lezen waarom fluoride in tandpasta’s onterecht worden bestempeld als schadelijk / giftig. Ik heb zo goed als mogelijk geprobeerd uit te leggen waarom. Aan jou, om daarmee te doen wat je wilt.

Ik persoonlijk vind het meest belangrijk, dat we ons gebit erg goed en op de juiste manier verzorgen en onderhouden. Je hebt er maar één, je krijgt er maar één. Ik ben van mening, gebaseerd op al mijn jarenlange research op dit onderwerp plus eigen ervaringen, dat fluoride NODIG is om ons gebit gezond te houden. Daar mag jij anders over denken, daar heb ik persoonlijk totaal geen enkele moeite mee, zolang je beweegredenen maar zijn gebaseerd op de JUISTE FEITEN. Je hoeft mijn content niet aannemelijk te bekijken, mocht je aan iets twijfelen, zoek het dan ZELF op, maar laat je niet leiden door angstzaaierij, paniekverhalen en afbeeldingen van doodskoppen met zwarte kruizen. Zo zwart wit ligt het niet. Ga zelf op onderzoek uit, als je twijfelt over iets wat ik hier heb verteld, of wat je leest en hoort. Neem niets zodanig maar direct aan, dat je erop gaat anticiperen. Je bent bezorgd over wat het met je gezondheid doet, maar in werkelijkheid doe je diezelfde gezondheid juist zwaar tekort door niet zelf op onderzoek uit te gaan.

De reden, waarom ik deze keer voor de test alleen NATUURLIJKE, maar ook ALLEEN fluorhoudende varianten én de varianten hydroxyapatiet test, lijkt mij na al het bovenstaande overduidelijk. Ik wil erg graag de onterechte facetten doorbreken en met een open veld die andere kant testen. Ik vind het persoonlijk té belangrijk, want het gaat om ons gebit. Het is een beetje raar ; we geven ontzettend veel weerstand omdat we iets lezen, horen of met een bepaalde golf mee deinen, met als grootste droogreden onze gezondheid, met name ons gebit. In werkelijkheid zet je juist behoorlijk wat van diezelfde gezondheid op het spel, omdat je iets aanneemt, en daarop anticipeert: voor jou klopt het dan, gedreven door emoties en onkunde, dat fluoride vergif is. Als er dan ook nog eens een industrie is die dolgraag inspringt op deze trendgevoeligheid, en met veel fluoridevrije opties op de markt komt simpelweg omdat er vraag naar is, is één plus één al snel twee voor de consument. Het ligt duizenden malen gecompliceerder dan dat, het is niet zomaar te zeggen “ fluoride is giftig “ zonder dat jij daar zelf wat grondiger naar kijkt. Daar zit het probleem. Consumenten LEZEN niet meer, gaan niet zelf op onderzoek uit omdat het nu eenmaal té makkelijk is geworden dat vele anderen op sociale media dat zogenaamd voor jou uitzoeken of hebben uitgezocht. Wat daarbij té vaak wordt vergeten is dat de emoties die meespelen met de gegeven info die jij leest ook niet worden opgemerkt, iedereen gelooft wat hij / zij gelooft. Het is niet ongevaarlijk. En in zekere zin onverantwoord, om zomaar iets aan te nemen van een vage bron. Ik vraag mensen vaak, waar hun bron vandaan komt : ze hebben vrijwel altijd geen flauw idee. En als ze het dan ergens hebben gelezen, en mij dit doorzetten, is het een zeer vage bron met geen enkele fundamele achtergrond in voeding, diëtiek en gezondheid. De aangeslepen punten zijn nergens onderbouwd, niet onderstreept door de wetenschappers, het heeft geen enkel bestaansrecht in de meeste gevallen. Ik vind dit zorgelijk. Het toont, hoe blind de consument staart op alles waar zij liever zelf niet al teveel tijd in willen steken. Met alle gevolgen van dien. Daarom mijn kant van dit fluoride verhaal. Een kant, die wordt weg gestopt door een té grote anti fluoride beweging waar veel rammelt. Doe ermee wat je wilt.

De eerste die ik heb getest is deze sensitive reliëf tandpasta met fluoride, verrijkt met kamille extracten en kruidnagel extracten, beiden bewezen effectief om hun kalmerende werking. In deze tandpasta zit ook “ kalident “ ook wel de gepatenteerde vorm van Calcium Hydroxyapatiet. Dit is een natuurlijke bron van calcium en mineralen die ook echt in je eigen tanden en botten voorkomen. Deze tandpasta vind ik op de voorhand dus al ontzettend interessant, want het maakt gebruik van zowel fluoride als HAP. Waar Kalident je glazuur repareert, focussen de twee kruiden zich vooral op je tandvlees en pijnpreventie. Wat voor mij persoonlijk als de gouden combinatie klinkt. Het is eigenlijk de ideale keuze voor wie de wetenschappelijke zekerheid van fluoride wil, maar ook de herstellende kracht van de natuur en mineralen waardeert. Fluoride & HAP zorgen voor de harde buitenkant , de kruiden voor de zachtere omgevingen.

VERPAKKING : plastic tube en omdoosje

PRIJS : ik betaalde € 5.00 , maar online verschillen de prijzen enorm, de moeite waard om te googlen naar de goedkoopste aanbieder

PPM FLUORIDE GEHALTE ; 1131 ppmF

SMAAK : echt geweldig. Een niet te dominante sterke smaak, waar ik persoonlijk erg van hou

TEXTUUR : prima! Beetje aan de “ dunnere “ kant maar het blijft wel op je tandenborstel liggen

EXTRA’S : deze tandpasta bestaat voor 93% uit natuurlijke ingrediënten, is halal en vegan

WERKING : die vond ik “ ietwat “ tegenvallend, in de zin, dat het voor mijn gebit niet ontzettend veel méér deed dan een gewone natuurlijke fluoride tandpasta. Maar ik vond het verder echt een zeer fijne tandpasta.

EINDOORDEEL: niets mis mee, een “ fijne “ tandpasta die in principe doet, wat het belooft te doen. Voor mijn gebit is deze formule waarschijnlijk nét even wat té “ mild’ maar ik vind het daarom dus absoluut geen verkeerde tandpasta. En hij valt ook in de wat meer voordelige sector.

CIJFER :  ik geef het een voorzichtige acht + in deze test.

 Ik vond nog een ECODENTA variant, die zich meer richt op een witmakende werking. Daar ben ik persoonlijk niet echt gevoelig voor, ik heb er veel research naar verricht en de meeste studies onderbouwen de effectiviteit niet en stellen dat meer onderzoek nodig is. Ik mijd deze “ whitening “ tandpasta’s eerlijk gezegd altijd, omdat het in mijn oordeel en beleving niets uithaalt en je er meestal wel in regel meer voor moet betalen. Aangezien ik bij TK MAXX 5 euro betaalde vond ik het een leuke, betaalbare  kandidaat voor deze test.

Dit is verreweg de meest unieke in deze test. Het gaat om een natuurlijke fluoride tandpasta die is gemaakt met zeer weinig ingrediënten, de ingrediënten zijn gekozen vanuit een duurzaam standpunt. Het unieke in deze tandpasta is de haverolie, die is toegevoegd naast de muntolie.

Deze tandpasta is min of meer mijn vaste honk geworden over de afgelopen jaren. Ik ontdekte het ergens in 2020 en was eigenlijk al direct onder de indruk. En dat is zo gebleven. Het is geen dure “ fancy’ tandpasta, maar juist daarom subliem in werking en ook in duurzaamheid.

Lavera is een merk wat we veel in Duitsland tegenkomen, niet zo gek, want het is ook van Duitse afkomst. Het bevat biologische munt bezit de nodige keurmerken.

VERPAKKING : tube ( gerecyclede materialen ) zonder om-doosje

PRIJS : ik betaalde bij TK MAXX €4,99 wat behoorlijk prijzig is, aangezien ze in Duitsland voor nog geen twee euro worden verkocht….

PPM FLUORIDE GEHALTE : 1400 PPM

SMAAK : prima, niet te pittig, maar ook niet super lekker. Gewoon neutraal

TEXTUUR : prima. Zolang het niet van mijn tandenborstel af druipt vind ik iedere textuur prima.

EXTRA’S : geen echte extra’s op te merken. Dit is zo’n typische “ iedere dag “ tandpasta zonder toeters en bellen

WERKING ; ja, goed, maar toch ook voor mijn gebit denk ik nét even te zwak.

EINDOORDEEL ; voor iedere dag en het gehele gezin gewoonweg een perfecte tandpasta. Niets mis mee. Voor mij te zwak in werking.

CIJFER : een mager zesje

Ook deze vond ik bij TK MAXX, en kun je deze tandpasta’s voornamelijk online bestellen. Dit is een tandpasta met hydroxyapatiet. 97% van de totale ingrediënten zijn van natuurlijke oorspring,

Deze vond ik in mijn biowinkel, waar het als enige fluoride-houdende tandpasta wordt verkocht, de rest is allemaal fluoride-vrij. Dit merk komt uit Denemarken.

VEEL LAGERE PPM

Ik ben over sommige tandpasta’s erg blij verrast, over sommige iets teleurgesteld. De duurste viel mij het meeste tegen. Dit toont ook maar weer eens dat duurkoop niet altijd het beste hoeft te zijn. Als ik mijn top drie zou moeten samenstellen is het als volgt ;

Die is gedeeld door de HYDROPHIL  en de 6-12 jaar tandpasta van Weleda! Hydroplil is al wat jaartjes “ mijn vaste honk ‘ wat betreft tandpasta, en dus kon deze in deze test ook niet erg laag uit de bus komen. Het is in mijn ogen gewoon een hele goede tandpasta die zijn werk doet, maar niet peperduur is. Ik zet de Weleda 6-12 jaar ernaast omdat je hebt kunnen lezen hoe goed deze tandpasta op dit moment werkt voor mij, en ik vind de smaak echt ontzettend lekker.

NORDICS SENSETIVE SPEARMINT

Blij verrast. Mijn eerste echte ervaring met hydroxyapatiet tandpasta viel in ieder geval zeker niet tegen.

ECODENTA SENSITIVE RELIEF :

Ik heb zelf erg veel opgestoken van deze test. Ook ik leer steeds opnieuw weer wat bij, wat ik echt heel erg interessant en inspirerend vind. Ik wil een laatste woord geven aan het feit, dat deze test en ook mijn informatie in deze test neutraal, vrijblijvend en op basis is van feiten die ik persoonlijk afgelopen jaren heb verzameld. Ik ben echter GEEN wetenschapper, geen tandheelkundige, geen expert op gebied van fluoride, en geen “ voorstander “ van wat dan ook, zeker wat betreft fluoride sta ik er zeer neutraal in, en baseer ik mijn eigen uitkomsten en bevindingen op mijn jarenlange studies en onderzoek naar het “ fenomeen” fluoride. Er heerst veel onkunde, onwetendheid en vooral aanname omtrent fluoride, dat dit niet zo zwart / wit in elkaar steekt, heb ik hopelijk geprobeerd in deze test goed naar buiten te brengen. Het is niet zo eenvoudig op te lossen. Er is geen “ kamp fluoride en kamp fluoridevrij “ Dit is veroorzaakt door activisten, die ook in aannames / cherry-picking te werk gaan, en zo de verkeerde signalen uitgeven. Dit kan echt grote gevolgen hebben. Zoals ik eerder in deze test meerdere malen heb aangegeven, is iedere aanname die jij maakt, de juiste, zolang je deze maar doet op JUISTE informatie. Daar wringt de schoen juist in de talloze verhitte discussies online. Niemand heeft gelijk. Iedereen heeft zijn beweegreden, dat heeft niets te maken met een gelijk. Deze twee werelden moeten zeker wat betreft fluoride in tandpasta’s goed worden gescheiden.

Ik hoop met deze test en de info wat “ orde “ in de chaos te kunnen creëren. En vooral uit te brengen dat fluoride NIET slecht is, niet giftig is en niet gevaarlijk. Het is HOE WIJ ERMEE OMGAAN. Dat geldt niet alleen voor fluoride in tandpasta, maar voor zo’n beetje alles. Als je teveel besjes eet wordt dat ook ongezond, drink je teveel water, dan kun je jezelf ook vergiftigen, en ook moet GOED worden onthouden, dat tandpasta niet is bedoeld om op te eten. Wat jij ook mag denken, neem deze test gewoonweg in je achterhoofd mee.

17 Reacties op “Tandpasta anno 2026 : een heldere blik en een uitgebreide test!”

1. Zo, dat was een heel artikel, niet te geloven wat je allemaal uitzoekt.
   Ik gebruik zelf Zendium dat zal wel helemaal niet goed zijn maar ik maak het wel op.
   Dan ga ik jouw tip proberen al zal ik wel even moeten wennen aan de smaak, ik ben altijd erg honkvast.
   Geweldig artikel, duidelijk en als je alles hebt gelezen dan denk je o.k dat wist ik nog niet, dus weer veel opgestoken.
   Hoop dat vooral veel ouders de goede tandpasta voor hun kinderen gaan kopen want je tanden zijn toch erg belangrijk voor je looks maar ook voor je welzijn.
   Ik hoop mijn ontbijtspijkertjes nog wat jaren te kunnen houden, ik ben iemand die nog nachtmerries heeft van de schooltandarts en een mond vol amalgaam.
   Bedankt voor je research, we gaan er zeker wat mee doen.

   Reageer

2. Weer een super interessant artikel! Ik gebruik al geruime tijd Ben en Anna en Lavera tandpasta, tot grote tevredenheid. Ik ga de andere geteste merken zeker ook uitproberen. Hartelijk dank voor je onderzoek!

   Reageer

   • Ben en Anna gebruiken de kinderen hier ook, voelt erg fijn. Wat een geweldig fijn artikel Monique! Hard aan gewerkt om de onderste stenen boven te krijgen.

     Reageer

3. Ik poets eigenlijk al meer dan 15 jaar fluoridevrij omdat ik daar vroeger veel over gelezen heb. Ik heb blijkbaar ook sterk glazuur want mijn tanden doen het er prima op. Fijn dat jij met je onderzoek de nuance aanbrengt in de hele discussie. Ik kijk nu heel anders naar fluoride. Mijn jongens drinken veel meer frisdrank en snoepen geregeld. Misschien dat daar dan een andere tandpasta met fluoride voor nodig is. Dankjewel voor je uitgebreide onderzoek!!

   Reageer

4. Degelijk, zorgvuldig en interessant artikel. Dank daarvoor.!
   Jammer dat je de tandpastatabletten van o.a. Smyle, niet mee hebt genomen in je test. Die zijn ook meukvrij en mét fluoride. Heb je daar een reden voor gehad.?
   Groet Nel.

   Reageer

5. Lieve Monique
   Dankjewel voor jouw intense werk en het delen met de onwetende medemens! Zo waardevol! Wens je het vermogen alle kritiek van je af te laten glijden en je er niet door te laten ophitsen, zo zijn mensen nu eenmaal en het zegt helemaal niets over jou!
   Wil je nog 2 kanjers van tandpasta aanreiken namelijk de 2 soorten van Dr. Hauschka!
   Heel lieve groet, Ellen.

   Reageer

6. Dank voor deze uitgebreide test. Op het plaatje staat een tube Lavera sensitive en repair, ik vind die echter niet terug in de test. Heb je hem wel getest? Ik ben net met deze tandpasta begonnen en vindt hem vooralsnog heel fijn.

   Reageer

   • staan er wel bij

     Reageer

7. Dank je wel voor je ongelooflijke onderzoek , wat veel werk! Ik wilde de door jouw aanbevolen Hydrophil aanschaffen en die is nergens meer verkrijgbaar en bij Puur en Fit lees ik dat hij uit het assortiment is gehaald omdat ze alleen nog doorgaan met de fluoride vrije varianten. oh wat vreemd, en je plaatst net dit artikel . Echt heel jammer. Ik had het eerder met door jouw aanbevolen shampoo die ik zo fijn vond, is ook niet meer leverbaar.

   Zo zie je, misschien dat die fluoride vrije marketing waarschijnlijk erg veel invloed heeft. Ikzelf was er ook door beïnvloed en zoiets al jaren fluoride vrij. `Maar ik ben juist erg geïnteresseerd in wat jij hebt onderzocht omdat je zo degelijk te werk gaat . Dank je wel.

   Ik blijf het wel heel jammer vinden dat zo’n product dan zo snel al weer van de markt af is. Hoe kan dat?

   Reageer

   • klopt. Het nieuws dat hydrophil hun assortiment aan hebben gepast is pas op 13 Mei geweest.

     Reageer

     • Dank je voor je antwoord Monique, ik kan nog wel een Hydrophil met munt en fluoride vinden, maar die zal er dan ws ook wel uitgaan. Ik ga die in ieder geval proberen en bestellen. Met mijn medicijnen en jouw informatie ben ik nu wel wat beduchter om zonder fluoride te poetsen.
       lieve groet,
       Maia

       Reageer

       • dank je !

         Reageer

8. Is parodontax een goede tandpasta?

   Reageer

   • geen natuurlijke tandpasta. Wat jij dus zelf belangrijk vind. Het is wel een werkzame tandpasta.

     Reageer

     • Nou ja, paradontax werkte wel… (Let op de verleden tijd…) Alle kruiden zijn eruit gehaald, er zit nu alleen nog aroma in. Dat doet volgens mij niet zoveel…. Ik ben al jaren op zoek naar een alternatief. Bedankt voor je onderzoek, dit geeft mij weer enkele probeermogelijkheden!

       Reageer

9. Wat een boeiend artikel. Hoe sta jij tegenover de julibrite tandpasta nano hap?
   Grtjes Yvonne

   Reageer

10. Wat vind jij nu van Ben & Anna? Die genomen aan de hand van jouw insta stories. Ben dol op de smaak van White

    Reageer