melkvervangers

” Melk moet! ” ” Melk! Goed voor elk! ” Melk. De witte motor”

Zomaar wat kreten uit het verleden. Kreten die we hoe dan ook toch zo weer kunnen herinneren. Want in die periode werd melk ons zowat in de mond gegoten. Melk is nog steeds een zeer populaire drank in Nederland. Met een zeer gezond imago. En ook ons aller bekende ” gezonde” Voedingscentrum adviseert ons nog steeds 500 ml melk ( producten) te consumeren per dag. Nog steeds wordt melk gezien als onderdeel van een gezonde voeding, met name vanwege de calcium. Ik heb al reeds een aantal artikelen geschreven over melk en of we dat nu wel echt nodig hebben.En of dit ook zo gezond is als de voedingsindustrie ons nog steeds wil doen laten geloven. Deze kun je teruglezen in het Meukvrij ABC. Dit artikel gaat over de zogenaamde melkvervangers.Wat zijn melkvervangers en zijn ze gezond?

img_8808

wat zijn melkvervangers?

Nu dat ook koemelk aardig onder vuur is komen te liggen zijn melkvervangers ” the next hot thing” . Terecht?
Melk vandaag de dag is allang de melk van welleer niet meer.Dat is één. Ook in de zuivelindustrie moet er immers met zo min mogelijk geld, met zo min mogelijk respect voor mens, dier en milieu bakken geld worden verdiend.  En wordt ook met melk en vele andere zuivelproducten  geknoeid. Naast dit gegeven verschijnen er ook steeds meer wetenschappelijke onderzoeken die vertellen dat melk helemaal niet zo gezond is als we allemaal geloven. Dat is twee. Punt drie is dat we ook intoleranter en allergischer zijn geworden dan ooit tevoren,  juist voor koemelk. Hoe zou dat nu komen? (…….)
Het aantal mensen met een lactose intolerantie is afgelopen jaren flink gegroeid. Eigenlijk zouden er alarmbellen moeten gaan rinkelen, maar daar in tegen verschijnen er alleen maar meer en meer ( meest bizarre) zuivelproducten in de schappen. Yep. Ook hier: zelfde verhaal,it’s all about the money. Of het mensen schaadt, zullen fabrikanten de welbekende meukworst wezen. En dan heb ik het hier niet eens over het vreselijke dierenleed die er soms plaatsvindt onder koeien. Belangrijk is hierbij wel te vermelden dat het goddank niet overal er zo vreselijk aan toegaat.
Veel mensen vinden dit bovenstaande al echter genoeg reden om geen melk/koemelkproducten meer te consumeren. Anderen kiezen er niet voor,maar hebben gewoonweg geen keus omdat zij allergisch/intolerant zijn. Erg veel mensen willen best hun dagelijkse glaasje melk laten staan,maar gaan deze wel missen. Gelukkig zijn er dan alternatieven: de melkvervangers.Deze worden gemaakt uit veelal plantaardige grondstoffen en bevatten dus geen koemelk,in welke vorm dan ook. Welke zijn er zoal,en wat houdt het precies in?

img_9258

sojamelk

Een van de meest populairste melkvervanger is wel sojamelk. Sojamelk wordt gemaakt van sojabonen.Deze worden geweekt in water,en daarna vermalen.Het vocht wat vrijkomt wordt gebruikt als melk. Sojamelk heeft wel een donker kantje,de sojabonen zijn namelijk van meest gangbare producten ( vooral uit de supermarkt) genetisch gemanipuleerd. Kies daarom altijd liefst biologische en gegarandeerd GMO vrije sojamelk.Deze informatie lees je op de verpakking. Sojamelk is voedzaam. Het heeft zo ongeveer dezelfde voedingswaarde als koemelk maar bevat veel minder verzadigde vetten,wat bijvoorbeeld weer zeer gunstig is voor het cholesterol. Het bevat vrij veel proteïne,per 100 ml circa 3,8 gram. Vaak worden er aan melkvervangers extra vitaminen toegevoegd. Dit zijn voornaam B 12 vitaminen.
Je kunt sojamelk kant en klaar het beste kopen in de biowinkel,controleer de verpakking altijd even op biologisch en GMO vrij. Je kunt sojamelk echter zeer gemakkelijk ook zelf maken. Een zak sojabrokken in de biowinkel kost ook veel minder. Je kunt daar liters melk van maken.

rice-dream-original-medium

rijst(e)melk

Rijstmelk,of rijstemelk,is de goede tweede als het komt op meest populairste melkvervanger. Het wordt gemaakt ( logisch) van rijst,vaak gewone witte rijst,maar ook wordt er erg veel bruine rijstsoorten ( voedzamer) en zilvervliesrijst gebruikt. De rijst wordt in water gekookt en daarna vermalen.Het vocht wat vrijkomt is de melk.Rijstemelk is een stuk wateriger van structuur en smaakt ook lang niet zo romig als bijvoorbeeld sojamelk. Rijstemelk bevat ook meer koolhydraten dan koemelk. Velen geven ook aan de smaak te omschrijven als wat ” meelderig”. Rijstemelk is een melkvervanger waaraan vrijwel altijd extra vitaminen aan wordt toegevoegd. Let dus ook hier op de verpakking,en koop liefst in de biowinkel.Rijstemelk maak je overigens ook zeer gemakkelijk zelf. Maak rijstemelk altijd van zilvervliesrijst,vanwege de extra voedingsstoffen.

img_9127

havermelk

Zeer zeker mijn grote favoriet: havermelk. Het heeft een zeer romige smaak,en de melk zelf is ook lekker lobbig. Havermelk wordt gemaakt van geweekte havervlokken. Er zit een duidelijke haversmaak aan,wat je moet kunnen waarderen. De smaak is echter van nature vrij zoet,wat havermelk een zeer geschikte drank voor kinderen maakt. Havermelk bezit aardig wat vezels,en weinig tot geen vet. Havermelk maak je perfect zelf,maar wil je toch liever kant en klaar,koop dan de varianten uit de biowinkel.De varianten uit de supermarkt zijn vaker wel dan niet extra gezoet met….suiker.

img_8809

amandelmelk

Zeer in opkomst: amandelmelk. Amandelmelk wordt gemaakt door amandelen met water te mixen. Het vocht wat uit de pulp wordt geperst is de melk. In amandelmelk zitten weinig vervangende voedingsstoffen m.b.t koemelk,maar het smaakt erg lekker en romig.Het is echter niet geschikt voor mensen met een noten-allergie. Amandelmelk bezit aardig wat vet,in verhouding met bovenstaande andere melkvervangers. Koop amandelmelk liefst altijd in de biowinkel.De meeste varianten in de supermarkt bevatten toegevoegde suikers in alias-vormen. Maak amandelmelk gewoon lekker zelf. Het is kinderlijk eenvoudig.

hazelnootmelk

Hazelnootmelk is eigenlijk zo’n beetje hetzelfde verhaal als amandelmelk. Ook dit wordt verkregen middels hele hazelnoten met water te vermalen tot pulp. En is ook niet geschikt voor mensen met een noten-allergie. En ook aan de varianten uit de supermarkt wordt van alles toegevoegd. Biowinkel it is  Of nog beter: maak het lekker zelf.

img_8782

kokosmelk

Onder kokosmelk heerst nogal wat verwarring. Zo is er een kokosmelk,maar zijn er inmiddels vanwege de melkvervanger-trend vele varianten op kokosmelk verschenen,waaronder een drink.
Laten we beginnen met kokosmelk.Dit is een vrij vettige melk die wordt gehaald uit de kokosnoot. Dit is dus niet het vocht wat ook meteen uit een open gehakte kokosnoot naar buiten vloeit.Dit is het kokoswater,ook op dit moment hotter dan hot. Kokosmelk is een mix van het vruchtvlees en warm water. Het warme water lost de kokos op.Het melk wordt uit deze brij geperst.
Kokosmelk wordt eigenlijk niet echt als melk gedronken,maar meer als toevoeging/ingrediënt gebruikt in tal van gerechten. Een bekend drankje is bijvoorbeeld Pina Colada,dit drankje bestaat voor een groot deel uit kokosmelk. Omdat kokosmelk geen smaak verliest tijdens verhitting wordt het ook erg veel toegepast in gerechten als curry’s.
Kokosmelk bevat dus wel een flink portie vet,per 100 ml circa 21 gram. Hou daar wel rekening mee. Kokosmelk is ontzettend rijk aan voedingsvezels. Per 100 ml al zo’n 14 gram.
Een drink wordt gemaakt van een slap aftreksel van kokosmelk,waaraan veel wordt toegevoegd. Wil je kokosdrink,maak deze dan liefst zelf,of kies ook hier weer voor een wandeling naar de biowinkel.

geitenmelk

Ik werk naast melkvervangers ook erg graag met geitenzuivel. Het kan een goed alternatief zijn voor mensen met een intolerantie voor koemelk.Het is in veel gevallen echter niet geschikt als je een hardnekkige lactose-allergie hebt. Over het algemeen wordt geitenmelk wel veel beter verdragen/verteerd . Geitenmelk heeft een zeer uitgesproken smaak. Of je houdt ervan,of je gruwelt ervan,er lijkt daarin geen gulden middenweg . De eiwitsamenstelling in geitenzuivel is anders dan in koemelk,waardoor geitenmelk beduidend sneller de maag passeert.Dit ligt bij koemelk ongeveer op zo’n twee en half uur,bij geitenmelk is dit nog geen 40 minuten. Waar koemelk zeer traag wordt verteerd ( met alle klachten van dien) heeft geitenmelk dit dus niet.Maar goed: het is een uitgesproken smaak waar je van moet houden. Geitenmelk heeft nog meer voordelen: het bevat veel minder natrium dan koemelk en veel minder verzadigde vetten. Terwijl de smaak net zo romig blijft. Koop liefst biologische geitenzuivel uit de biowinkel.

kamutmelk

Watte? Tja,deze melk is helemaal niet bekend want ik heb hem zelf bedacht  Maar ik hoop dat het snel meer bekendheid gaat verkrijgen want het is bijzonder lekker. In het kort: kamut is een oergraan met een zeer opmerkelijk hoog eiwitgehalte. Verder is het zeer rijk aan mineralen,met in het bijzonder selenium. Maar ook zink en magnesium zijn ruimschoots aanwezig. Dit graan is vooralsnog geheel ” meukvrij”omdat de graan gewoonweg niet groeit als er aan wordt geknoeid en geknutseld. Dit maakt kamut tot het meest zuivere en biologische graan ter wereld. Echter,door de vrij intensieve arbeid voor verbouw,kost kamut aardig wat. Kamut bevat ook gluten,zij het de zogenaamde ” zwakke gluten”. Dit houdt in dat het geschikt kan zijn voor mensen die geen gewone tarwe kunnen verdragen,echter is er nog geen onderbouwde vaststelling dat kamut ook geschikt is voor mensen met Coeliakie. De IFAA( International Food Allergy Association) onderstreept dat meeste mensen die overgevoelig zijn voor tarwe kamut een geschikte vervanger kan zijn maar dat er nog onvoldoende onderzoek is gedaan onder mensen die geen gluten kunnen verdragen.
Het recept om zelf kamutmelk te maken vind je in het receptenoverzicht.

Er zijn nog talloze andere varianten op de markt verschenen inmiddels. Waaronder speltmelk,zadenmelk,en zelfs melk gemaakt van eikels. In de biowinkel vind je deze zeer bijzondere soorten.
Melkvervangers zijn een perfecte aanvulling in een gezond voedingspatroon. Ben je toch wat angstig om een calciumtekort op te lopen,ga je dan vooral flink te buiten aan groene groenten: deze zitten ook vol met calcium. Kies een melk die je lekker vindt,er is volop keus! Maak echter vooral de wandeling naar een biowinkel,wil je de gemakkelijke kant en klare weg. Deze zijn meest vrij van meuk. Echter ook in biologische varianten kunnen toevoegingen als rietsuiker zitten,lees dus ook hier altijd de etiketten.

Meer lezen?

Alpro-meuk!

zelf havermelk maken

review ” spelt” van Ricedream

Geiten zuivel

Rauwe melk

2 Reacties op “melkvervangers

  1. Hallo Monique, prima artikel over lactose vervanging. Ik mis echter een kritische kanttekening bij het gebruik van soja. Soja is moeilijk verteerbaar eiwit voor de darm en moet met mate gebruikt worden.
    Groet
    Brita

  2. Hoi monique,
    Ik mis ook een nuancering over de sojamelk. Nl het gedeelte over de fyto oestrogenen. Maar ben altijd weer blij met je uitzoekerij, hoef ik het zelf niet meer volledig te doen haha.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *